Patrouilleschip voor het eerst op antipiraterijmissie

Het patrouilleschip Zr.Ms. Groningen van de Koninklijke Marine vertrekt zondag 9 augustus voor een periode van vier maanden naar de wateren rond Somalië. Voor het eerst wordt een ocean-going patrol vessel (OPV) ingezet voor anti-piraterij. Het schip neemt deel aan de EU-antipiraterijoperatie Atalanta.

Het marineschip gaat zich in de regio bezig houden met het beschermen en controleren van schepen die gebruik maken van scheepvaartroutes door de Golf van Aden en de Hoorn van Afrika bij Somalië. Nederland levert al sinds 2008 een bijdrage aan de bestrijding van piraterij in de regio. Operatie Atalanta is een door de Europese Unie geleide missie en richt zich op het terugdringen van piraterij voor de kust van Somalië. Door te patrouilleren vergroten de marineschepen de veiligheid en ontmoedigen en verstoren zij piraterij op zee. Daarnaast levert het schip een bijdrage aan capacity bulding in de regio door het trainen van lokaal Kustwachtpersoneel.

Piraterij
Piraterij vormt een serieuze bedreiging voor onze belangen als handelsnatie. De vrije doortocht van goederen over zee en de ontwikkeling van de regio lopen gevaar door piraterij. Jaarlijks passeren tussen de 20.000 en 30.000 schepen de Golf van Aden. De laatste jaren is piraterij sterk teruggedrongen door de internationale samenwerking van marines, maar de dreiging is nog niet verdwenen. Zo lang de stabiliteit op het land niet is gewaarborgd, blijft de bescherming van schepen nodig. Sinds februari van dit jaar is het mandaat van Atalanta aangepast en mag de maritieme missie ondersteuning bieden aan de EU zustermissies op land.

Zr.Ms. Groningen
Zr.Ms. Groningen is een van de vier OPV’s van de Koninklijke Marine. De patrouilleschepen zijn flexibel inzetbare vaartuigen, toegerust op de bewaking van kustwateren. Naast terrorisme en piraterij, controleren deze ocean-going patrol vessels ook schepen en worden ingezet voor anti-drugsoperaties. Het standaard aantal bemanningsleden van het schip (50) wordt voor deze inzet aangevuld met een detachement van het Korps Mariniers (‘enhanced boarding element’), een geavanceerde NH90 helikopter met bemanning, een medisch/chirurgisch team en enkele aanvullende specialisten zoals een tolk. Hiermee wordt de bemanning uitgebreid tot het recordaantal van 98 personen.

(Bron: ministerie van Defensie)

Zr.Ms. Groningen (foto: Marine)

Nederland en Zweden treden samen op in antipiraterijmissie

Het marineschip Zr.Ms. Johan de Witt vertrekt vandaag naar het zeegebied rond Somalië voor de antipiraterijmissie Atalanta van de Europese Unie. Onder de 400-koppige bemanning bevindt zich ook een internationale staf van ongeveer 40 leden, onder leiding van de Zweedse admiraal Jonas Haggren. Zweden stuurt voor het eerst een internationale missie aan vanaf een Nederlands marineschip.

Zr.Ms. Johan de Witt

De Zweden gaven al eerder te kennen in 2015 het commando te willen voeren over Atalanta. Door dit vanaf  Zr.Ms. Johan de Witt te doen worden materieel en personeel van beide landen doelmatiger ingezet. Het embarkeren van een internationale staf op een buitenlands schip wordt, zowel politiek als militair, gezien als een vorm van verregaande samenwerking. Dit door innovatief elkaars schaarse capaciteiten te gebruiken volgens het pooling & sharing concept.

Naast de Zweden, bestaat de staf uit militairen uit België, Duitsland, Djibouti, Finland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Kroatië, Letland, Portugal, Roemenië, Servië, Spanje en Nederland. Zweden levert behalve personeel ook twee Augusta-helikopters en twee gevechtsboten (CB90’s) die op Zr.Ms. Johan de Witt zijn gestationeerd. Deze eenheden, inclusief de ongeveer 40-koppige Zweedse bemanning hiervan, vallen niet onder de staf maar worden aangestuurd door de commandant van het schip.

Stridsbåt 90

Voor de antipiraterijmissie neemt het marineschip verder een Nederlands medisch team mee voor eventuele operaties aan boord, een NH90-helikopter, een landingsvaartuig (LCU), vier snelle FRISC-rubberboten en mariniers om boarding teams te vormen. Naar verwachting keert Zr.Ms. Johan de Witt eind mei terug in Den Helder.

(ministerie van Defensie)

Zr.Ms. De Zeven Provinciën op antipiraterijmissie

Het Luchtverdedigings- en Commandofregat Zr.Ms. De Zeven Provinciën vertrekt zondag 4 mei uit thuishaven Den Helder. Het schip wordt tot eind augustus in de wateren rond Somalië ingezet voor de antipiraterijmissie ATALANTA.

De Zeven Provinciën telt een 220-koppige bemanning en staat onder leiding van de commandant, kapitein-luitenant ter-zee Ruud Schoonen. In Malta komen 22 Maltezers aan boord die samen met een gedeelte van de eigen bemanning het boardingteam vormen. De antipiraterijmissie wordt aangestuurd vanaf het Duitse vlaggenschip FGS Brandenburg.

Zr.Ms. Tromp op piratenjacht in 2010. 'Moederskiff' in beslag genomen

Operatie Atalanta is een door de Europese Unie geleide missie en richt zich op het terugdringen van piraterij voor de kust van Somalië. Belangrijkste taken van de EU-taakgroep zijn het verstoren van piraterij in de Golf van Aden en Indische Oceaan, het beschermen van kwetsbare scheepvaart en het escorteren van schepen varend voor het World Food Program. Sinds 2008 levert de Koninklijke Marine een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van piraterij. Op dit moment neemt Zr.Ms. Evertsen deel aan de antipiraterij-operatie Ocean Shield van de NAVO en zijn er diverse beveiligingsteams van mariniers (Vessel Protection Detachments) aan boord van Nederlandse koopvaardijschepen geëmbarkeerd.

Zr.Ms. De Zeven Provinciën is een Luchtverdedigings- en Commandofregat (LCF) van de De Zeven Provinciënklasse. Het is één van de vlaggenschepen van de Koninklijke Marine. Hiertoe beschikt het schip over uitgebreide commando-, communicatie- en datafaciliteiten.

(ministerie van Defensie, 1 mei 2014)

Voor het eerst wordt een OPV ingezet tegen piraterij

Nederland verlengt zijn deelname aan anti-piraterijmissies van de EU en de NAVO voor de kust van Somalië met een jaar, tot eind 2014. De ministerraad heeft daarmee ingestemd op voorstel van minister Timmermans van Buitenlandse Zaken en minister Hennis van Defensie. Nederland levert sinds 2009 een bijdrage aan deze operaties in de wateren bij Somalië.

Oceangoing Patrol Vessel: Zr.Ms. Holland (foto Marine)

Van februari tot half mei 2014 zet Nederland een Luchtverdedigings- en Commando Fregat in voor de NAVO-operatie Ocean Shield. Daarna neemt tot eind augustus een Luchtverdedigings- en Commando fregat deel aan de EU-operatie Atalanta. Tot slot, van eind augustus tot en met december, zet Nederland voor de eerste keer een Ocean Going Patrol Vessel (OPV) in voor de kust van Somalië. Ook zal Nederland in de tweede helft van 2014 de plaatsvervangend commandant in het operationele hoofdkwartier van EU-Atalanta leveren.

Het aantal kapingen is sinds 2011 sterk gedaald. De oorzaken van de Somalische piraterij zijn nog wel steeds aanwezig. Om de dalende trend vast te houden moeten daarom niet alleen inspanningen op zee, maar ook op land worden voortgezet. Naast de inzet van marineschepen zet Nederland daarom ook in op meer veiligheid en stabiliteit in Somalië, door het Somalische leger op te leiden en te trainen en straffeloosheid van piraterij tegen te gaan door versterking van het rechtssysteem.

(Rijksvoorlichtingsdienst, 15 november 2013)

Somalische piraten veroordeeld na actie Zr. Ms. Van Amstel

Elf Somalische piraten zijn door het Supreme Court van de Seychellen veroordeeld tot gevangenisstraffen van 18 maanden tot 16 jaar. De kapers waren in mei vorig jaar aangehouden na een actie vanaf het fregat Zr. Ms. van Amstel .

De veroordeelden worden verantwoordelijk gehouden voor de kaping van een vissersboot. Naar later bleek waren zij ook betrokken bij een aanval op de tanker Super Lady.

Boardingteam
In mei vorig jaar zag de bemanning van de boordhelikopter van Zr. Ms. van Amstel een verdachte vissersboot. Deze dhow voerde 2 kleinere boten mee met ladders aan boord. Het boardingteam van de Van Amstel maakte vervolgens een einde aan de kaping, waarbij alle 17 gijzelaars werden bevrijd. Aan boord trof het team wapens, munitie en navigatie-apparatuur aan.

Zr.Ms. van Amstel (foto: Marine)

Super Lady
Het bewijsmateriaal toonde aan dat dezelfde groep piraten betrokken was geweest bij een mislukte poging de Super Lady te kapen. Hierbij is zowel met raketwerpers als met kleinkaliber wapens op de tanker geschoten.

Atalanta
Zr. Ms van Amstel maakte in 2012 deel uit van Operatie Atalanta, een antipiraterijmissie van de Europese Unie. Momenteel is Zr. Ms. Johan de Witt als vlaggenschip van de EU in hetzelfde gebied. Aan de missie doen schepen van uit diverse Europese landen mee. Het commando is in handen van de Nederlandse commandeur Peter Lenselink.

(ministerie van Defensie, 3 oktober 2013)

President Somalië bezoekt Nederlands marineschip

“Somalië staat open voor een verdere samenwerking met de Europese Unie op het gebied van maritieme veiligheid.” Dat zei de Somalische president Hassan Sheik Mohamoud gisteren aan boord van Zr.Ms. Johan de Witt op de Indische Oceaan ter hoogte van de hoofdstad Mogadishu.

Commandeur Lenselink verwelkomt de Somalische president

De president noemde de samenwerking een onderdeel van het verbreden van EU-betrekkingen in Somalië. “Maritieme samenwerking is belangrijk voor verdere stabilisatie en de ontwikkeling van de kustregio’s in mijn land. Ik ben voornemens de eerste schets van een complete maritieme strategie te presenteren tijdens de Brussel Conferentie.”

Maritieme veiligheid
Hassan Sheik Mohamoud en een delegatie van zijn kabinet waren bij de marine te gast voor een bijeenkomst met hoogwaardigheidsbekleders van de EU.  Nadat zij waren geïnformeerd over de vele capaciteiten van het schip, gaf commandeur Peter Lenselink inzicht in de wijze van piraterijbestrijding door marineschepen en maritieme patrouillevliegtuigen. De commandant EU antipiraterijmissie benadrukte daarbij de link die er is tussen de antipiraterijmissie en maritieme veiligheid in de regio.

President Hassan Sheik Mohamoud (re.) krijgt uitleg van
commandeur Lenselink

Juridische mogelijkheden
De hoogwaardigheidsbekleders spraken over samenwerking op verschillende maritieme gebieden. Ook kwamen verschillende EU-capaciteiten aan de orde om te komen tot het ontwikkelingen van een maritieme strategie voor Somalië. Een voorbeeld was het seminar over maritieme criminaliteit van EUCAP Nestor, eveneens gisteren aan boord van het marineschip. Het college met Somalische openbare aanklagers en rechters, richtte zich op de juridische mogelijkheden van Somalische autoriteiten om piraterij en illegale visserij tegen te gaan.

Belangrijke bouwsteen
De bijeenkomst vormde een belangrijke bouwsteen  voor zowel de derde Internationale Antipiraterij Conferentie in Dubai op 11 en 12 september als de ‘New Deal for Somalia’ conferentie van de EU en Somalië op  16 september in Brussel. De ‘New Deal Conference’ onderschrijft de relatie tussen Somalië en de internationale gemeenschap en stelt prioriteiten op het gebied van veiligheid, politiek, en op sociaaleconomisch vlak.

Cougar helikopter met Somalische gasten landt op de Johan de Witt 

3D op en vanuit zee
Een bijeenkomst tussen EU-gezanten voor Somalië en de Somalische president is nog niet eerder voorgekomen op een schip. Lenselink: “Daarnaast zijn de capaciteiten van Zr. Ms. Johan de Witt uitstekend benut voor het faciliteren van een seminar van EUCAP Nestor. Deze samenwerking tussen de EU-missies Atalanta en EUCAP Nestor maakt het mogelijk piraterij effectief, zowel op zee als op het land, te bestrijden. De samenwerking is een schoolvoorbeeld van 3D op en vanuit zee.”

Nederland draagt sinds 2009 bij aan piraterijbestrijding voor de kust van Somalië, zowel in EU- als in NAVO-verband.

(ministerie van Defensie, 5 september 2013)

Nederlander 'baas' EU-operatie Atalanta

Commandeur Lenselink

Nederland voert vanaf vandaag het commando over de EU-antipiraterijmissie Atalanta*. Aan boord van het Portugese fregat NRP Álvares Cabral nam commandeur Peter Lenselink het bevel over van ranggenoot Jorge Novo Palma.

Met Lenselink aan het hoofd van het EU-vlootverband fungeert het amfibisch transportschip Zr. Ms. Johan de Witt de komende 4 maanden als stafschip. “Met Johan de Witt als vlaggenschip en een ‘paarse’ bemanning, afkomstig van diverse Defensieonderdelen, levert de marine een krachtige bijdrage aan EU-antipiraterijmissie Atalanta”, aldus Lenselink.  De commandeur benadrukte verder zich te willen focussen op meer samenwerking met andere EU-missies in de regio. Zoals EUCAP NESTOR, een missie gericht op het opbouwen en trainen van de maritieme capaciteit in Somalië.

Internationaal boardingteam
Op dit moment ligt de Johan de Witt in de haven van het Oost-Afrikaanse Djibouti, waar de logistieke basis van de EU-missie is gevestigd. Aansluitend vertrekt het schip naar de Indische Oceaan en de Hoorn van Afrika voor de bestrijding van piraterij. Aan boord zitten ook 22 Maltese militairen. Zij treden, samen met de mariniers, op als boardingteam mocht een gekaapt schip bevrijd moeten worden.  Om dit veilig te doen, trainden Nederlandse instructeurs de Maltezen eerder dit jaar.

Nieuw vlaggenschip Atalanta: Zr.Ms. Johan de Witt

Bijdrage sinds 2009
Operatie Atalanta is een door de Europese Unie geleide missie en richt zich op het terugdringen van piraterij voor de kust van Somalië. Naast het verstoren van piraten in de Golf van Aden en de Indische Oceaan, vindt bescherming en escortering plaats van kwetsbare vaartuigen en schepen varend voor het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties. Nederland draagt sinds 2009 bij aan piraterijbestrijding. Dit doet zij zowel in EU- als NAVO-verband. Zo vaart Zr.Ms. Van Speijk momenteel in het missiegebied onder NAVO-vlag.

Joint Operations Room, Zr.Ms. Johan de Witt

(ministerie van Defensie, 6 augustus 2013)

*Deze zin is niet geheel juist. Het commando over operatie Atalanta wordt gevoerd door de Britse schout-bij-nacht (Rear Admiral) Bob Tarrant. Dat gebeurt vanuit het hoofdkwartier in Northwood, Verenigd Koninkrijk.

Belgische bijdrage aan Nederlandse inzet anti-piraterij

Deelname van Defensie aan de EU-operatie EUNAFVOR ATALANTA

De ministerraad gaat akkoord met het voorstel van minister van Landsverdediging Pieter De Crem om van 6 augustus tot 6 december 2013 twaalf militairen in te zetten bij de EU-operatie EUNAFVOR ATALANTA tegen de piraterij in de Hoorn van Afrika.

Tijdens de periode zal een militair deelnemen aan de staf in Northwood (UK). Zes militairen worden ingescheept bij de staf aan boord*. Een vaartuig met vier bemanningsleden en een  verbindingselement zal deelnemen aan de strijd tegen piraterij.

De bemanning wordt ingescheept onder het statuut operationele inzet - beschermingsinzet (Kb 03 – coëfficiënt 3) en de bemanning van het vaartuig bekomt het statuut operationele inzet - actieve gewapende  inzet (Kb 03 – coëfficiënt 5).

(Ministerie van Defensie België, 14 juni 2013)

*aan boord van Zr.Ms. Johan de Witt

Vernieuwde Van Speijk vaart uit voor piratenbestrijding

Het multipurposefregat Zr. Ms. Van Speijk is vandaag vanuit Den Helder vertrokken richting Somalië. Het schip neemt daar deel aan de antipiraterijmissie Ocean Shield.

Zr. Ms. Van Speijk

De Van Speijk heeft 168 militairen aan boord, waaronder een specialistisch en zwaar bewapend team van het Korps Mariniers. Zij zijn getraind in het enteren van verdachte schepen.

Zr. Ms. Van Speijk is het eerste vernieuwde multipurposefregat (M-fregat) dat voor een missie wordt ingezet. Het schip heeft onder meer een volledig nieuw ingerichte commandocentrale en een nieuwe mast met moderne elektro-optische sensoren. Hiermee kan het beter opereren in kustwateren. Het andere Nederlandse M-fregat, Zr. Ms. Van Amstel, wordt samen met de 2 M-fregatten van de Belgen op een dergelijke wijze gemoderniseerd.

Ocean Shield en Atalanta
De NAVO-missie Ocean Shield dringt de piraterij voor de kust van Somalië terug, net als de missie Atalanta onder vlag van de EU. Defensie draagt sinds 2009 bij aan beide missies.

Het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. De Ruyter, dat momenteel voor Atalanta vaart, vertrok eind januari naar de wateren rond Somalië. Het schip keert naar verwachting 8 juni terug in thuishaven Den Helder.

(ministerie van Defensie, 12 mei 2013)

Kamerbrief: Verdeling kosten piraterijbestrijding

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Datum 8 mei 2013
Betreft Verdeling kosten piraterijbestrijding

In het algemeen overleg over Vessel Protection Detachments (VPD’s) van 10 april jl. heb ik toegezegd de Kamer te informeren over de verdeling van de kosten van piraterijbestrijding. Met deze brief informeer ik u, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, hierover.

Nederlandse bijdrage piraterijbestrijding
Nederland heeft belang bij de bestrijding van piraterij in het risicogebied nabij Somalië. Ten eerste is de internationale rechtsorde in het geding. Ten tweede is de economische veiligheid in het geding. Piraterij raakt het Nederlandse bedrijfsleven omdat schepen het risico lopen gekaapt te worden. Piraterij bedreigt ook het vrije goederenvervoer van en naar Nederlandse havens. Ten derde zien reders zich geconfronteerd met kosten van beschermingsmaatregelen tegen piraterij en van verhoogde verzekeringspremies. Prijsstijgingen van goederen voor de consument zijn daarvan het gevolg.

Om deze reden levert de Nederlandse overheid met een geïntegreerde aanpak een bijdrage aan de bestrijding van piraterij in het risicogebied nabij Somalië. Sinds 2009 wordt een bijdrage geleverd aan militaire antipiraterijmissies van de Navo, de EU en de Combined Maritime Forces. Voorafgaand aan de Navo en EU-operaties heeft Nederland reeds schepen geleverd voor de bescherming van World Food Program-schepen. Vanaf 2011 worden VPD’s ingezet ter bescherming van Koninkrijksgevlagde koopvaardijschepen. In aanvulling op de bestrijding van piraterij op zee, dient ook de voedingsbodem voor piraterij op land te worden weggenomen. Het aanpakken van de oorzaken op land is op lange termijn uiteraard de meest effectieve vorm van piraterijbestrijding. Nederland draagt daarom bilateraal en in multilateraal verband (EU, Afrikaanse Unie (AU) en VN) bij aan het bevorderen van de stabiliteit en rechtsorde in Somalië.

Voor een indicatie van de directe uitgaven die de overheid maakt in het kader van deze geïntegreerde aanpak, is het jaar 2012 als ijkpunt gekozen *1. De bijlage bij deze brief bevat een gespecificeerd overzicht van deze uitgaven. Hieronder is een nadere toelichting opgenomen.

Uitgaven begroting van Defensie
Vanuit de defensiebegroting is in 2012 voor EUR 34,5 miljoen aan additionele (directe) uitgaven voor de bestrijding van piraterij gefinancierd. Nederland heeft in 2012 de volgende bijdragen geleverd aan de Navo-operatie Ocean Shield. Van februari tot april en van oktober tot november is hiervoor een onderzeeboot ingezet. Van juni tot augustus is het fregat Hr. Ms. Evertsen ingezet en van augustus tot medio december het amfibisch transportschip Hr. Ms. Rotterdam. In deze periode heeft Nederland ook een groot deel van de staf geleverd voor Ocean Shield, onder leiding van Commandeur Bekkering. Van april tot en met mei heeft Nederland een bijdrage geleverd aan de EU-operatie Atalanta met het fregat Hr. Ms. Amstel en de inzet van een Autonomous Vessel Protection Detachement (AVPD) aan boord van een WFP-schip. Daarnaast heeft Defensie twee stafofficieren geleverd aan het hoofdkwartier van de Combined Maritime Forces in Bahrein. Nationaal heeft Defensie 32 keer een VPD ingezet ter bescherming van een koopvaardijschip varend onder Koninkrijksvlag.

Uitgaven begroting van Buitenlandse Zaken
Vanuit de begroting van Buitenlandse Zaken is in 2012 voor EUR 2,37 miljoen aan directe uitgaven voor de bestrijding van piraterij gefinancierd. Via het United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) heeft Nederland bijgedragen aan capaciteitsopbouw in de regio ten behoeve van piraterijbestrijding. De Nederlandse bijdrage is besteed aan de opbouw van detentie- en berechtingscapaciteit op de Seychellen en aan de opbouw van detentiecapaciteit in Somaliland. Ook heeft Nederland in 2012 voor een periode van drie maanden een aantal civiele experts via UNODC op de Seychellen gefinancierd. Daarnaast heeft Nederland in de EU-operatie Atalanta een functionaris van Buitenlandse Zaken ingezet als politiek adviseur.

Naast deze directe bijdrage aan piraterijbestrijding zijn in 2012 vanuit de begroting van Buitenlandse Zaken ook bijdragen aan de stabiliteit in Somalië gefinancierd. Zo heeft Nederland een personele (enkele trainers) en financiële bijdrage geleverd aan het African Contingency Operations Training and Assistance (ACOTA) programma. Dit trainingsprogramma van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bevordert de capaciteit van Afrikaanse vredestroepen die worden ingezet in de missie van de Afrikaanse Unie in Somalië (AMISOM) ten behoeve van bevordering van stabiliteit in Somalië. Nederland levert via de EU African Peace Facility en via het United Nations Support Office for AMISOM (UNSOA) bovendien een financiële bijdrage aan AMISOM.*2 Wat de overige uitgaven in Somalië betreft, heeft Nederland met behulp van ontwikkelingssamenwerking bijgedragen aan capaciteitsopbouw in Somalië om zo de grondoorzaken van piraterij te bestrijden. Om de humanitaire situatie in Somalië te verbeteren heeft Nederland in 2012 ook een noodhulpverzoek van de VN financieel gesteund en heeft het een bijdrage geleverd aan de opvang van Somalische vluchtelingen in Kenia.

In totaal heeft Nederland in 2012 EUR 36,87 miljoen aan directe (programma) uitgaven ingezet voor de bestrijding van piraterij in het risicogebied nabij Somalië. Naast deze directe uitgaven zijn er bij verschillende overheidsinstanties kosten gemaakt die onderdeel zijn van de reguliere bedrijfsvoering en niet worden geoormerkt als piraterijbestrijding. Dit zijn bijvoorbeeld de salarissen van het betrokken personeel van de departementen, de kosten voor deelneming aan internationaal overleg over piraterij in bijvoorbeeld de Contact Group on Piracy off the Coast of Somalia (CGPCS) en de International Maritime Organization (IMO) en de proces- en detentiekosten voor verdachten van piraterij. Deze kosten worden niet als zodanig geadministreerd.

Uitgaven reders
De kosten voor reders ter bescherming tegen piraterij bestaan onder meer uit het aanbrengen van beschermingsmaatregelen op schepen, het inwinnen van beveiligingsadvies, verhoogde verzekeringspremies en extra brandstofverbruik door harder varen of het varen van alternatieve routes. De overheid heeft geen inzicht in de extra kosten die hiermee gemoeid zijn voor Nederlandse reders. Een uitvraag naar deze kosten via de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR), heeft slechts enkele reacties opgeleverd.

Wel zijn er internationale studies naar de wereldwijde kosten van piraterijbestrijding, waaronder die van de maritieme sector. Het recente rapport van de non-gouvernementele organisatie (NGO) Oceans Beyond Piracy *3 becijfert de uitgaven voor de wereldwijde bestrijding van piraterij op € 6 miljard in 2012. Hierbij hanteert deze organisatie de volgende verdeling; 29 procent zijn kosten van beschermingsmiddelen en het inwinnen van beveiligingsadvies door de sector, 27 procent zijn meerkosten van sneller varen, 19 procent van de kosten komen voort uit de militaire maritieme operaties van Navo, EU, CMF en individuele landen, 10 procent van de kosten zijn verhoogde verzekeringspremies, 8 procent van de kosten zijn risicotoelagen voor maritiem personeel, 5 procent van de kosten zijn voor het omvaren door schepen, 1 procent zijn de kosten van losgeld en minder dan 2 procent zijn zowel de kosten van opsporing, vervolging en detentie van verdachten van piraterij als de kosten van organisaties die piraterij proberen te bestrijden, zoals VN-organisaties en NGO’s. De Wereld Bank *4 becijfert dat piraterij de wereldeconomie jaarlijks € 18 miljard kost. Dit bedrag behelst naast de uitgaven die overheden en bedrijven maken voor de bestrijding van en bescherming tegen piraterij, ook de kosten voor het economisch verlies voor de wereldeconomie.

Ten slotte
Piraterij vormt een bedreiging voor de internationale rechtsorde en de veiligheid van Nederlandse schepen is in het geding. De kosten die piraterij met zich meebrengt zijn bovendien hoog. Nederland heeft daarom een belang bij de bestrijding van piraterij in het risicogebied nabij Somalië. Daarom levert de Nederlandse overheid door middel van een geïntegreerde aanpak een bijdrage aan de bestrijding van de symptomen op zee en de oorzaken op het vaste land van Somalië.

MINISTER VAN DEFENSIE
J.A. Hennis-Plasschaert

Bijlage 1. Gespecificeerd overzicht van de directe (programma) uitgaven aan piraterijbestrijding.

Realisatie 2012 (in miljoen euro)

Begroting van Defensie
Ocean Shield                           21,2
Atalanta                                     6,2
Combined Maritime Forces     0,3
Inzet VPD                                 2,6
VPD materieelspakketten          4,2

Begroting van Buitenlandse Zaken
Opbouw berechtingscapaciteit Seychellen via UNODC           0,8
Opbouw detentiecapaciteit Somaliland (Berechtingscapaciteit) 1,5
Detachering experts Seychellen                                               0,07


*1 Voor activiteiten die sinds 2012 zijn opgestart verwijzen wij naar de Kamerbrieven 21.501-28, nr. 89 over verlenging NLse deelname anti-piraterijmissies, KB 32706-40 over Nlse deelname EUCAP Nestor
en KB 29521 -205 over Nlse deelname aan EUTM Somalië.
*2 De NLse bijdrage aan AMISOM is indirect en loopt via de NLse bijdrage aan verdragscontributie (VN) en Nlse bijdrage aan het Europees Ontwikkelingsfonds (EU).
*3 Oceans Beyond Piracy. “The Economic Cost of Somali Piracy 2012”.
*4 Wereldbank. “The pirates of Somalia: ending the threat rebuilding a nation”.

(ministerie van Defensie, 8 mei 2013)

Kabinetsreactie rapport Clingendael over piraterij

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Datum 29 maart 2013
Betreft Kabinetsreactie rapport Clingendael
Onze referentie BS2013009067
Afschrift aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal

Met deze reactie geef ik, mede namens de minister van Buitenlandse Zaken en de minister van Veiligheid en Justitie, gehoor aan het verzoek van de vaste commissie voor Defensie om een appreciatie van het rapport ‘State or Private Protection against Maritime Piracy?’ van Instituut Clingendael. Verder ga ik in op de vraag ‘welke mogelijkheden het kabinet ziet voor aanvullende private security companies, en welke maatregelen het kabinet van zins is te nemen om een geïsoleerde Nederlandse positie te voorkomen’ (2013Z03586/2013D08353).

Het kabinet is van oordeel dat het rapport van Instituut Clingendael een nuttige bijdrage levert aan de discussie over de bescherming van kwetsbare schepen die varen onder de vlag van het Koninkrijk. Wel kunnen bij het rapport enkele kanttekeningen worden geplaatst. Zo wordt voorbijgegaan aan het feit dat er naast de inzet van gewapende beveiligers, al dan niet militair, ook andere vormen van bescherming bestaan.

Daarbij gaat het onder meer om de volledige implementatie van de Best Management Practices die door de scheepvaartindustrie zijn opgesteld. Verder kunnen koopvaardijschepen zich aansluiten bij een konvooi door het risicogebied voor de kust van Somalië. Marineschepen patrouilleren tevens bij de Hoorn van Afrika in het kader van internationale maritieme operaties. Ook Nederland levert regelmatig bijdragen aan de EU-missie Atalanta en de Navo-missie Ocean Shield. Tenslotte onderstrepen wij dat voor alle Koninkrijksgevlagde schepen een VPD kan worden aangevraagd. Alleen als reders metterdaad aanvragen indienen, kan een goede indruk worden gekregen van de behoefte.

Het kabinet volgt intussen de internationale ontwikkelingen om een level playing field te behouden voor de onder Koninkrijksvlag varende koopvaardij, conform de uitspraken rondom het rapport van de Commissie de Wijkerslooth. Daarbij worden regelmatig relevante factoren zoals vraag, aanbod, prijs en flexibiliteit gemonitord en gewogen. Dit heeft reeds geleid tot aanpassingen in de wijze van inzet van VPD’s.

Wanneer met militaire VPD-capaciteit geen toereikend niveau van bescherming kan worden geboden, en de internationale positie van Nederland negatief wordt beïnvloed, zal het kabinet een besluit nemen over het al dan niet mogelijk maken van gewapende particuliere beveiliging in overleg met Curaçao.

DE MINISTER VAN DEFENSIE
J.A. Hennis-Plasschaert

(ministerie van Defensie, 29 maart 2013)

De Ruyter draagt piraten over aan Seychellen

Negen van piraterij verdachte Somaliërs aan boord van het fregat Hr. Ms. De Ruyter zijn overgedragen aan de Seychellen. De vermoedelijke piraten werden vorige week aan boord genomen na een achtervolging die volgde op de alarmmelding van een koopvaarder.

Hr. Ms. De Ruyter
Foto: Defensie

“Hier doen we het voor”, liet de commandant van de De Ruyter kapitein-luitenant-ter-zee Harold Liebregs vrijdag al weten. “Berechting in de regio door de Seychellen is voor ons een mooie afsluiting van onze actie. Het justitiële systeem moet nu zijn werk doen.”

Het negental en het aangetroffen bewijsmateriaal worden in Port Victoria aan land gebracht. De vermoedelijke zeerovers zaten in twee motorbootjes toen ze op 19 februari tot stoppen werden gedwongen.

Atalanta
Het luchtverdedigings- en commandofregat Hr. Ms. De Ruyter opereert voor de kust van Somalië voor de EU-antipiraterijmissie Atalanta. Naast het escorteren en beschermen van kwetsbare vaartuigen en schepen voor het Wereldvoedselprogramma van de VN, richt Atalanta zich op verstoring van piraterijactiviteiten in de Golf van Aden en de Indische Oceaan.

Antipiraterijcentrum
Hr. Ms. De Ruyter is in de Seychellen, de eilandgroep ten noorden van Madagaskar, voor de opening van het Regional Anti Piracy Prosecution Intelligence Coordination Centre (RAPPICC). Vanuit dit centrum wordt alle informatie over de Somalische piraterij verzameld. Het maakt deel uit van een groter centrum, met faciliteiten voor het interviewen en vasthouden van 20 vermoedelijke piraten.

(ministerie van Defensie, 25 februari 2013)


Nine Suspected Pirates transferred to Seychelles by Dutch EU Naval Force Frigate De Ruyter

On Monday 25 February Dutch EU Naval Force frigate HNLMS De Ruyter transferred nine suspected pirates to the Seychelles authorities for prosecution.  The transfers happened after HNLMS De Ruyter, who was conducting counter piracy patrols, stopped two skiffs on 19 February 120 nautical miles off the Somali Coast and apprehended nine suspected pirates on board.

During the operation, helicopters from both HNLMS De Ruyter and EU Naval Force flagship ESPS Mendez Nunez, together with the Spanish EU NAVFOR Maritime Patrol Reconnaissance Aircraft (MPRA), were able to locate the two skiffs and in a combined effort, stop them in the water approximately 200 nautical miles north east of Eyl. The nine men were then held on board HNLMS De Ruyter for further investigations and evidence collection in order to fully assess the possibility of prosecution.  The two attack skiffs were also seized.

Today, after the Republic of the Seychelles agreed to take the nine suspected pirates for prosecution, De Ruyter, who is currently alongside Port Victoria, transferred the men to the Seychelles’ Authorities.

Speaking about the second successful transfer of suspected pirates by the EU Naval Force within the past 5 weeks, the Operation Commander of the European Union Naval Force Rear Admiral Bob Tarrant said “I welcome the decision of the Republic of the Seychelles to once again prosecute those suspected of attacking ships at sea. The Seychelles are a steadfast partner of the EU, determined and committed in the fight against piracy. Once more we have sent a clear message to pirates that the EU Naval Force will always seek, whenever possible, a legal finish”.

The first transfer in 2013 was on 25 January, when twelve suspect pirates were transferred to Mauritius for prosecution.

(EUNAVFOR, 25 February 2013)

Hr. Ms. De Ruyter pakt vermoedelijke piraten op

Het Nederlandse fregat Hr. Ms. De Ruyter heeft vanochtend bij Somalië een einde gemaakt aan de activiteiten van een vermoedelijke piratengroep. Na een achtervolging wist de NH90-boordhelikopter een motorbootje met een aantal van de 9 verdachten te stoppen.* Een tweede skiff werd door de boordhelikopter van het Spaanse fregat ESPS Mendez Nunez tot stoppen gedwongen.

Boarding teams van Hr. Ms. De Ruyter naderen een verdachte skiff
Foto: Marine

“Hier doen we het voor”, aldus commandant Hr. Ms. De Ruyter kapitein-luitenant-ter-zee Harold Liebregs. “We geven zo een duidelijke boodschap af aan de piraten.”

 De verdachten en beide bootjes blijven aan boord van De Ruyter in afwachting van verdere besluitvorming. Het luchtverdedigings- en commandofregat is in het gebied voor de EU-antipiraterijmissie Atalanta.

Spullen overboord
De marineschepen kwamen in actie nadat een schip varend onder Panamese vlag zich bedreigd voelde. De NH90-bemanning vond de 2 skiffs en zag de verdachten spullen overboord gooien. De scheepjes maakten zich daarna in verschillende richtingen uit de voeten.

Naast het verstoren van piraten in de Golf van Aden en de Indische Oceaan, beschermen en escorteren deelnemers aan Atalanta kwetsbare vaartuigen en schepen voor het Wereldvoedselprogramma van de VN.

(ministerie van Defensie, 19 februari 2013)

*De actie vond plaats in het zogeheten Somalisch Bassin, op ca. 200 zeemijlen (370 kilometer) ten Noord-Oosten van de Somalische kustplaats Eyl.

Hr.Ms. de Ruyter goed voorbereid op weg naar Somalie

Het luchtverdedigings- en commandofregat Hr.Ms. de Ruyter heeft de eerste 2 weken van haar reis intensief getraind, onder leiding van een Nederlandse opwerk- en trainingstaf. Tijdens deze zogenaamde pre-deployment training (PDT) kwamen verschillende missie-specifieke oefeningen aan bod, allemaal gericht op de antipiraterijmissie bij Somalië.

Fast-rope oefening met de NH-90 (foto: Marine)

Om optimaal voorbereid te zijn op de missie, heeft het schip verschillende extra ‘modules’ aan boord gekregen. Het doel van deze trainingperiode was het integreren van deze modules met de vaste scheepsbemanning. De bemanning van de NH90 helikopter, een Enhanced Boarding Element (EBE) van het Korps Mariniers – aanwezig om schepen te boarden of om schepen te beveiligen – maar ook een tolk: zij moeten samen met de scheepsbemanning een geoliede machine vormen.

Behalve de gebruikelijke schietoefeningen, brand- en averij oefeningen en manoeuvreeroefeningen is veel aandacht geschonken aan het aan boord gaan van ander schepen om deze te onderzoeken en om eventuele piraten in hechtenis te nemen en bewijsmateriaal te verzamelen.

De PDT is afgesloten met een grote eindoefening bij Kreta op een speciaal daarvoor beschikbaar gesteld doelschip. Tijdens de oefening is het doelschip veilig gesteld en doorzocht. Hierbij is de crew bevrijd en zijn enkele piraten in hechtenis genomen. De Ruyter en haar voltallige bemanning heeft laten zien dat ze goed voorbereid zijn en zeer gemotiveerd zijn om de antipiraterij missie bij Somalië te beginnen.

(Koninklijke Marine, 5 februari 2013)

PS: Hr. Ms. De Ruyter is inmiddels het Suezkanaal gepasseerd op weg naar het inzetgebied.

Omroep Max: interview met Commandeur Ben Bekkering

Commandeur Ben Bekkering over piraterij en het leven op zee.

Commandeur Ben Bekkering

Commandeur Ben Bekkering heeft een jaar lang het commando gevoerd over de Standing NATO Maritime Group 1. Op 24 januari droeg hij het NAVO-commando over aan de Duitse commandeur Georg von Maltzan. Bekkering heeft in het afgelopen jaar onder andere deelgenomen aan operaties om terroristische activiteiten te verstoren op de Middellandse Zee met de NAVO-vloot. Ook gaf hij een half jaar lang leiding aan de anti-piraterij missie voor de kust van Somalië  Margreet Reijntjes praat met Commandeur Bekkering over piraterij, het leven op zee en over de gevolgen daarvan voor het thuisfront.

(Omroep Max, 24 januari 2013)

listen to ‘Interview met Commandeur Ben Bekkering (Omroep Max)’ on Audioboo

Radio 1: interview met KLTZ Harold Liebregs

listen to ‘Interview met commandant Hr. Ms. De Ruyter’ on Audioboo

Hr. Ms. De Ruyter vaart uit voor antipiraterijmissie EU

Hr. Ms. De Ruyter. Foto: Marine

Het Luchtverdedigings- en Commandofregat Hr.Ms. De Ruyter vertrekt zondag 20 januari uit thuishaven Den Helder. Het schip wordt de komende maanden in de wateren rond Somalië ingezet voor de antipiraterij missie ATALANTA.

Operatie Atalanta is een door de Europese Unie geleide missie en richt zich op het terugdringen van piraterij voor de kust van Somalië. Belangrijkste taken van de EU taakgroep zijn het verstoren van piraterij in de Golf van Aden en Indische Oceaan, het beschermen van kwetsbare scheepvaart en het escorteren van schepen varend voor het World Food Program (WFP).

NH-90. Foto: Marine

Het fregat is tijdens de missie uitgerust met een enhanced boarding element van het Korps Mariniers, een medisch team en een NH-90 helikopter. Het is voor het eerst dat deze nieuwe defensiehelikopter operationeel wordt ingezet.

Hr.Ms. De Ruyter is een Luchtverdedigings- en Commandofregat (LCF) van de De Zeven Provinciënklasse. Het is een van de vlaggenschepen van de Koninklijke Marine. Hiertoe beschikt het schip over uitgebreide commando-, communicatie- en datafaciliteiten. De bemanning bestaat voor deze missie uit 220 Nederlandse militairen. De commandant van Hr.Ms. De Ruyter is kapitein-luitenant-ter-zee Harold Liebregs.

(ministerie van Defensie, 17 januari 2012)

Tweede Kamer: overleg over antipiraterij-operaties

In de zeeën rond Somalië komt piraterij voor. De piraten zijn uit op diefstal van de lading van schepen of eisen losgeld door de bemanning te gijzelen. Verschillende landen zetten marineschepen in om de vrije zee en handel tegen deze piraterij te beschermen. Ook Nederland levert een bijdrage.

Foto: Marine

Verlenging missies 
Eind 2012 liepen de Nederlandse bijdragen aan de NAVO-operatie Ocean Shield en de EU-operatie Atalanta af. Het kabinet nam in december 2012 het besluit, conform artikel 100 van de Nederlandse Grondwet, om de Nederlandse deelname aan deze operaties tegen piraterij met een jaar te verlengen. De Grondwet schrijft voor dat de regering het parlement moet inlichten, alvorens een missie van start gaat. In 2013 ligt de nadruk op de bijdrage aan operatie Atalanta.

Atalanta en Ocean Shield 
Nederland draagt in 2013 van februari tot mei bij aan de operatie Atalanta, met een Luchtverdedigings- en Commandofregat (LCF). Een amfibisch transportschip (Landing Platform Dock, LPD) vervult deze taak vanaf augustus tot en met december. Vanaf dit schip voert Nederland dan ook het commando over Atalanta. Van mei tot augustus 2013 wordt een multipurpose-fregat (M-fregat) ingezet voor NAVO-missie Ocean Shield.

Operatiegebied 
Bij de verlenging van operatie Atalanta tot eind 2014 besloot de Europese Unie het operatiegebied uit te breiden tot en met de kuststrook van Somalië. De EU hanteert hierbij strikte uitvoeringscriteria. Operaties waarbij militairen aan land gaan (‘boots on the ground’) zijn bij deze acties niet aan de orde. Uitbreiding van het operatiegebied is nodig om piraten zo vroeg mogelijk te storen in hun activiteiten voordat zij een bedreiging kunnen zijn voor de koopvaardij. Hiermee kunnen bijvoorbeeld de bevoorradingskampen van de piraten op  het strand van Somalië  vanuit de lucht worden aangepakt.

Taken
Jaarlijks passeren tussen de 20.000 en 30.000 schepen de Golf van Aden (tussen Jemen en Somalië). Piratengroepen opereren tot een afstand van bijna 750 kilometer uit de kust van Somalië. Door te patrouilleren vergroten de marineschepen de veiligheid langs de scheepvaartroutes bij Somalië en ontmoedigen en verstoren zij piraterij op zee. Andere taken van de vloot zijn het beschermen en escorteren van schepen, waaronder voedselschepen van de Verenigde Naties (VN), en het opsporen en oppakken van piraten.

Resultaat missies 
De internationale missies om schepen te beschermen beginnen hun vruchten af te werpen. Sinds halverwege 2011 is het aantal gekaapte schepen sterk gedaald. Ook de inzet van gewapende particuliere bezetters door rederijen schrikt af. Beveiliging blijft echter noodzakelijk. De omstandigheden aan land zoals armoede, onveiligheid en de beschikbaarheid van vuurwapens zijn namelijk vrijwel niet veranderd.

Vergaderingen
Op woensdag 16 januari van 19.00 tot 22.00 uur houdt de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken een algemeen overleg over antipiraterij-operaties. Namens het kabinet zijn minister Timmermans van Buitenlandse Zaken en minister Hennis-Plasschaert van Defensie aanwezig.

[Deze vergadering is live te volgen. Klik hier]

Agendapunten:

1. Verlenging Nederlandse bijdrage missies Atalanta en Ocean Shield.
29521-198 d.d. 7 december 2012
2. Aanvulling artikel 100-brief piraterijbestrijding.
Het deel over de NAVO-operatie Ocean Shield is reeds door de Kamer behandeld.
29521-182 d.d. 5 april 2012
3. Antwoorden op vragen van de commissie over de aanvullende artikel 100-brief piraterijbestrijding. Het deel over de NAVO-operatie Ocean Shield is reeds door de Kamer behandeld.
29521-183 d.d. 20 april 2012
4. Beëindiging Nederlandse AVPD-bijdrage aan EU-operatie Atalanta.
29521-196 d.d. 1 november 2012
5. Veroordeelde Somalische piraten.
32706-31 d.d. 29 juni 2012

Stukken

Brief van de ministers van Buitenlandse zaken, van Defensie en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 7 december 2012 over verlenging Nederlandse bijdrage missies Atalanta en Ocean Shield (Kamerstuk 29521, nr. 198)
Brief van de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie d.d. 2012.11.01 over beëindiging Nederlandse AVPD-bijdrage aan EU-operatie Atalanta (Kamerstuk 29521, nr. 196)
Lijst van vragen en antwoorden d.d. 25 april 2012 over de aanvullende artikel 100-brief piraterijbestrijding (Kamerstuk 29521, nr. 183)
Brief van de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie d.d. 5 april 2012 Aanvulling artikel 100-brief piraterijbestrijding (Kamerstuk 29521, nr. 182)
Brief van de minister van Veiligheid en Justitie d.d. 29 juni 2012 over veroordeelde Somalische piraten (Kamerstuk 32706, nr. 31)

(Bron: Tweede Kamer)

Video: Bruinvis en Rotterdam terug van antipiraterijmissie

Warm welkom in marinehaven na terugkeer van antipiraterij-missie

Hr. Ms. Rotterdam. Foto: Defensie

Het amfibisch transportschip Hr. Ms. Rotterdam en de onderzeeboot Hr. Ms. Bruinvis zijn vanmorgen teruggekeerd in Den Helder, na deelname aan de antipiraterij operatie Ocean Shield van de NAVO. Niet alleen het thuisfront van de bemanningsleden stond op de kade voor een warm welkom. Ook minister van Defensie Jeanine Hennis-Plasschaert had zich bij hen gevoegd.

Ze maakte een compliment over de samenwerking met en op de schepen. “Niet alleen marine, maar ook luchtmacht en landmacht waren op zee. Samen heeft u piratenaanvallen verstoord, bemanningsleden bevrijd en verdachte Somalische piraten opgepakt. Een heel mooi resultaat waar Nederland trots op is. De aanvallen van piraten zijn spectaculair gedaald. Ondanks die enorme afstanden. Ondanks die onmetelijke oceaan.”

Herenigd met het thuisfront. Foto: Marine

Na binnenkomst ontvingen de bemanningsleden en de NAVO-staf de Herinneringsmedaille Vredesoperaties uit handen van de minister, Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp en Commandant Zeestrijdkrachten vice-admiraal Matthieu Borsboom.

Koopvaardijschepen
Hr. Ms. Rotterdam en Hr. Ms. Bruinvis maakten de afgelopen maanden deel uit van een internationale NAVO-taakgroep onder leiding van de Nederlandse commandeur Ben Bekkering. Het vlootverband werd ingezet om piraterij te bestrijden in de drukbevaren scheepvaartroutes nabij Somalië en om een veilige doorvaart te garanderen voor de 30.000 koopvaardijschepen die jaarlijks dit gebied passeren.

In de uitzendperiode werden 3 piratenschepen aangehouden, 95 verdachte schepen ondervraagd, 32 gegijzelde bemanningsleden bevrijd en in totaal 19 verdachte Somalische piraten opgepakt. Ook verleende Hr. Ms. Rotterdam, die 11 juli de Helderse haven verliet voor deelname aan Ocean Shield, als eerste assistentie aan de bevrijde bemanning van het vrachtschip Orna. Dat was toen al 22 maanden in kapershanden.

Ongezien in kaart gebracht
Daarnaast werd gepatrouilleerd onder de Somalische kust, waardoor waardevolle informatie kon worden verkregen over kustactiviteiten en de normale levenspatronen. Behalve het bestrijden van piraterij, hield Hr. Ms. Rotterdam 6 medische spreekuren op zee, waarbij ruim 400 Somalische patiënten werden gezien.

Hr. Ms. Bruinvis. Foto: Defensie

Hr. Ms. Bruinvis maakte vanaf oktober onderdeel uit van een NAVO-taakgroep en bracht ongezien activiteiten rond piratenkampen, gekaapte schepen en verdachte schepen in kaart. Door al deze inlichtingen vielen koopvaardijschepen veilig door het gebied te geleiden en waren marineschepen effectiever in te zetten.

"De onderzeeboot heeft uitstekend werk verricht”, zei minister Hennis-Plasschaert. “De nieuwe sonar heeft zijn meerwaarde bewezen en de onderzeeboot heeft voor cruciale  inlichtingen gezorgd.”

De bemanning van de onderzeeboot kreeg eerder deze week al de NAVO-medaille voor de inzet. Dat gebeurde tijdens een publieke ceremonie op de Theems in Londen.

(ministerie van Defensie, 22 december 2012)