Hennis: 'Slagkracht verbeteren met het extra geld'

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert wil met het extra geld dat Defensie krijgt de slagkracht van de krijgsmacht versterken. "Defensie is er nog niet, maar er is de reden tot optimisme", stelt de minister. "Duidelijk is dat de tijd van defensiebezuinigingen voorbij is. Komend jaar zal veel aandacht worden besteed aan het debat over de inzetbaarheid van de Nederlandse krijgsmacht, in het licht van de nationale en internationale veiligheidssituatie."

De voornaamste maatregelen om de slagkracht te versterken zijn:

Cougars opnieuw in gebruik
Helikoptercapaciteit is schaars, zowel in Nederland als daarbuiten. De inzetmogelijkheid van NH90-helikopters blijft achter en daarom neemt Defensie voor de transporttaken extra Cougar-helikopters opnieuw in gebruik. Dit in aanvulling op de huidige 8 Cougar-toestellen. Ook breidt Defensie de Chinook-zware transportcapaciteit uit. Verder investeert Defensie in een helikoptersimulator waarmee militairen  complexe missies met Nederlandse helikoptertypen kunnen oefenen.

Extra 20 Bushmasters
Defensie schaft 20 extra Bushmaster-pantservoertuigen aan om de Koninklijke Landmacht en de Koninklijke Marine (Korps Mariniers) te versterken. Hiermee worden eenheden beter getraind voor missies en zijn meer eenheden inzetbaar met hetzelfde voertuigtype.

Onbemande vliegtuigen
Defensie investeert in de nieuwste generatie tactische onbemande luchtsystemen, omdat de informatie van onbemande systemen van grote waarde is voor de commandant te velde. Hiermee beschikken operationele eenheden in het veld over betere en real time-informatie.

Cyber
Defensie investeert verder in de kennis en deskundigheid van haar personeel op het gebied van cyberaanvallen en -spionage. Het geld gaat naar opleidingen, cyberwapens, detectiesystemen, een cyberlaboratorium en in capaciteit voor datavergaring en -analyse.

CBRN
Defensie investeert in een nieuwe generatie CBRN-uitrusting (chemisch, biologisch, radiologisch en nucleair) voor de militairen. Deze uitrusting beschermt tegen de modernste gevaarlijke stoffen in een missiegebied of in Nederland.

Munitie en reserve-onderdelen
De munitievoorraad voor inzet is en blijft een belangrijk punt van aandacht. De munitievoorraden voor belangrijke zee-, land- en luchtwapensystemen, zoals onderzeeboten, luchtverdedigings- en commandofregatten (LCF) en de Apache-gevechtshelikopters worden verder aangevuld.

De inzet van eenheden bij missies leidt tot een verhoogd verbruik van reservedelen. Dit zorgt voor tekorten bij de niet-ingezette eenheden, waardoor de geoefendheid, de reactietijd en daarmee het voorzettingsvermogen vermindert. De reservedelenvoorraad wordt daarom verder aangevuld. Voor 2016 zijn bovendien incidenteel extra geld gereserveerd voor munitie en reservedelen.

Computersystemen
Defensie investeert in personele deskundigheid en computersystemen. Die zijn noodzakelijk om data-analyses mogelijk maken. Moderne wapensystemen, zoals LCF's, F-35- jachtvliegtuigen en onbemande luchtsystemen, verzamelen en verwerken steeds grotere hoeveelheden informatie. Ook in de toekomst moet Defensie in staat blijven de informatie van uiteenlopende systemen samen te voegen, te verwerken en te analyseren.

Defensie investeert verder in meer en betere middelen die de mogelijkheden van ‘genetwerkt militair optreden’ (Network Enabled Capabilities) vergroten. Operationele samenwerking, nationaal en internationaal, is essentieel. In een operationele omgeving, met uiteenlopende ICT-systemen en softwarepakketten, moet bij voorkeur worden gebruikgemaakt van één besturingssysteem. Dit maakt een volledig geïntegreerde en eenvoudiger commandovoering mogelijk, evenals betere ondersteuning van de logistiek.

MIVD
Om aan de toenemende vraag naar informatie over risicogebieden en (potentiële) inzetgebieden te kunnen voldoen, is het essentieel dat Defensie zelf inlichtingen verzamelt en verwerkt. Hiervoor krijgt de Militaire Inlichtingen-  en Veiligheidsdienst extra personeel en wordt er onder andere geïnvesteerd in specialistische IV/ICT.

(ministerie van Defensie, 16 september 2016. Zie ook een speciale uitgave van de Defensiekrant)

Illustratie: Defensiekrant 16 september 2016)

Defensie kiest 'Reaper' als onbemand vliegtuig

Defensie verzamelt vanaf eind 2016 vanuit de lucht informatie met de MQ-9 Reaper. Dat heeft minister Jeanine Hennis-Plasschaert vandaag in een brief aan de Tweede Kamer geschreven.

De Reaper is een onbemand vliegtuig dat 24 uur per dag, vrijwel overal ter wereld, kan worden ingezet. Slechts een deel van het personeel hoeft in een inzetgebied aanwezig te zijn. Defensie koopt het onbemande vliegtuig van de plank. Eind 2017 is het systeem volledig bij de krijgsmacht ingestroomd.

MQ-9 Reaper (foto: Defensie(

Informatie verzamelen
Nederland heeft al de beschikking over kleinere onbemande systemen, zoals de Raven en de ScanEagle. In 2011 kondigde Defensie aan ook een Medium Altitude Long Endurance Unmanned Aerial Vehicle (MALE UAV) te willen kopen. De aanschaf van een systeem met 4 MALE-UAV toestellen en een daarbij behorende grondstation maakt deel uit van de strategische keuzes die de minister heeft gemaakt in de nota ‘In het belang van Nederland’.

Defensie zet de onbewapende Reaper in voor het verzamelen van informatie in uitzendgebieden. Commandanten kunnen met deze informatie operaties plannen en bijsturen. In eigen land gebruikt Defensie de onbemande systemen voor ondersteuning van de civiele autoriteiten, zoals hulp bij rampen of het opsporen van drugskwekerijen.

Samenwerking
De Reaper was het enige UAV-systeem dat aan de eisen van Defensie voldeed, zoals de duur van de vluchten van het toestel, de vliegsnelheid en de nauwkeurigheid waarmee het systeem waarneemt. Daarnaast moet de verzamelde informatie ononderbroken en vrijwel onmiddellijk (near real time) naar het grondstation kunnen worden gestuurd.

De komende jaren blijkt of er mogelijkheden bestaan voor samenwerking met industrie en kennisinstituten en op internationaal niveau op het gebied van opleiding, training, onderhoud en logistiek van onbemande systemen. In internationaal verband is hiervoor afgelopen dinsdag een startschot gegeven tijdens een bijeenkomst van ministers van Defensie van het Europese Defensie Agentschap (EDA). 7 lidstaten, waaronder Nederland, ondertekenden een Letter of Intent voor het uitwisselen van informatie en het in kaart brengen van de mogelijkheden voor samenwerking bij het gebruik van onbemande systemen.

Kamerbrief voorstudie project MALE UAV

(ministerie van Defensie, 21 november 2013)

'ScanEagle' nu ook in gebruik bij de Landmacht

Het onbemande toestel ScanEagle is vanaf vandaag ook in Nederland operationeel inzetbaar voor Defensie. Na een testperiode heeft de Defensie Materieelorganisatie het vliegtuigje kunnen overdragen aan de Koninklijke Landmacht. Het toestel maakte vandaag de eerste officiële vluchten bij Vliegveld Deelen.

De ScanEagle is een zogenoemd tactisch UAS (Unmanned Aerial System). Het onbemande vliegtuig vervangt de Sperwer die tot 2011 dienst deed. Het systeem is een belangrijke aanvulling op de mogelijkheden om informatie te verzamelen.

ScanEagle en katapult. foto: Defensie

Morderner
De nu operationeel inzetbare ScanEagle is moderner dan de versie die wordt ingezet voor de antipiraterijmissie voor de kust van Somalië. De nieuwe exemplaren verzenden informatie digitaal in plaats van analoog. In totaal worden 6 nieuwe ScanEagles aangeschaft.

Flexibiliteit
Onbemande vliegtuigen zijn sinds 1998 in gebruik binnen de krijgsmacht. Ze zijn in staat om videobeelden door te zenden naar militaire eenheden, die hierdoor sneller en beter kunnen reageren op veranderende situaties. Dit geeft ze vooral in een vijandige omgeving meer flexibiliteit en een voorsprong op de tegenstander.

Civiele autoriteiten
Behalve de inzet in militaire operaties zijn onbemande vliegtuigen ook een waardevolle aanvulling voor de civiele autoriteiten. Zo werden in het verleden regelmatig vliegtuigjes van het systeem Raven ingezet om toezicht te houden of om bij te dragen in strafrechtelijke onderzoeken zoals de opsporing van hennepplantages.

Onbewapend
De Nederlandse krijgsmacht heeft uitsluitend de beschikking over onbewapende onbemande vliegtuigen. In militaire operaties zijn ze succesvol ingezet in Afghanistan en bij de NAVO-antipiraterijmissie Ocean Shield.

(ministerie van Defensie, 26 juni 2013)

(Nota bene: de NOS meldt dat de ScanEagle voorlopig niet daadwerkelijk kan worden ingezet. Omdat het toestel een hoogte van ruim 4 kilometer kan bereiken kan het een gevaar vormen voor de burgerluchtvaart. Vreemd dat dit probleem niet is 'gedeconflicteerd' vóór de officiële presentatie aan de pers! HdV)

Peter ter Velde ‏@Peettv
Scan Eagle kan voorlopig nog niet in Nederland worden ingezet. Toestel vliegt daarvoor te hoog; luchtruim te druk.

Terrorist kan eenvoudig drones inzetten

„De technologie van onbemande vliegtuigjes is zo eenvoudig dat binnen vijf jaar een aanval met bijvoorbeeld een chemisch bommetje op een vol voetbalstadion tijdens de Champions League is te verwachten.”

Dat zei mr. dr. ir. L. Royakkers van de TU Eindhoven en de Nederlandse Defensie Academie donderdagmiddag in Nijmegen tijdens een conferentie over drones van het Centrum voor Internationaal Conflict-Analyse en Management (Cicam).

Volgens de universitair hoofddocent ethiek en techniek zijn er in Nederland al 50.000 onbemande vliegtuigjes (UAV’s) verkocht. MediaMarkt en Wehkamp verkopen civiele toestelletjes met twee camera’s voor 300 euro. Royakkers vreest dat drones van een paar duizend euro „hét strijdmiddel” van terroristen en etnische rebellen worden.

Parrot drone. Foto: Wehkamp

De inzet van drones neemt een hoge vlucht. Wereldwijd zijn er tussen 2004 en 2007 negen aanvallen met UAV’s geregistreerd. De Amerikanen voerden in 2010 al 110 aanvallen uit in Pakistan en ruim 1000 in Afghanistan. Sinds 2004 zijn in Pakistan zo’n 3000 slachtoffers gevallen bij droneaanvallen.

Volgens het International Institute for Strategic Studies (IISS) zijn er wereldwijd ruim 800 onbemande vliegtuigjes operationeel, exclusief de aantallen uit China, Turkije en Rusland. De geavanceerdheid van de dronetechnologie neemt snel toe. Sommige drones zijn bijvoorbeeld in staat beveiligde gebouwen binnen te vliegen en een usb-stick uit een computer te halen.

De Nederlandse krijgsmacht overweegt de aanschaf van vier middelgrote, onbemande verkennings- en aanvalsvliegtuigen. Deze Reapers* kunnen worden uitgerust met 1700 kilo aan bommen en raketten. De mogelijke aanschaf was voor het Cicam aanleiding de conferentie ”Dodelijke robots”, over de politieke, ethische en volkenrechtelijke aspecten van militaire drones, te beleggen.

Reaper in Afghanistan. Foto NLDA

Nederland moet een voortrekkersrol spelen bij de ethische discussie over de inzet van drones, aldus Royakkers. De universitair hoofddocent ethiek en techniek gaf echter toe dat juristen en ethici te laat zijn met een principiële bezinning. „We hebben het nakijken.”

Royakkers zei te hopen nog op tijd te zijn met een debat op de ontwikkeling van een nieuwe generatie, autonoom opererende drones, die zelfstandig kunnen beslissen over leven en dood. De ethicus waarschuwde dat de mens steeds meer naar de zijlijn verdwijnt bij de robotisering. „De mens moet echter altijd zelf blijven beslissen.”

Marinier 'lanceert' een Raven. Nederland heeft er 75.

Onderzoeker mr. Kees Homan van het Clingendael Instituut benadrukte ook dat de mens een rol moet blijven vervullen in de besluitvorming over inzet van drones. „Als elke menselijke tussenkomst is uitgebannen, ontstaat een gevaarlijke situatie.” De onderzoeker pleitte voor een verbod op autonoom opererende drones. Volgens Homan is de ontwikkeling van deze robots echter al te ver gevorderd.

Nederland moet investeren in hoogwaardige dronetechnologie om internationaal een bijdrage te kunnen leveren aan het debat over drones, betoogde oud-minister Hillen van Defensie. „Als Nederland blijft onderpresteren, kun we internationaal niet meer onze stem laten gelden. We moeten erbij zijn.” Volgens Hillen ontloopt Nederland steeds meer zijn internationale verantwoordelijkheid.\

ScanEagle en katapult op Hr. Ms. Rotterdam. Nederland heeft er zes stuks. Foto: Marine

De robotisering van de krijgsmacht noemt Hillen een „logische ontwikkeling.” De oud-minister verklaarde dat wapens op zich niet goed of fout zijn, maar dat de vraag is hoe deze worden gebruikt. Hillen bekritiseerde de Tweede Kamer, die in de discussie over drones niet verder kijkt dan de privacy.

Volgens prof. dr. Paul de Waart, emeritus hoogleraar international recht, biedt het huidige volkenrecht onvoldoende houvast voor de beoordeling van de rechtmatigheid van de inzet van dodelijke drones in de strijd tegen terroristen. „Het doelgericht doden van terroristen mag nooit een verkapte buitenrechtelijke, standrechtelijke of willekeurige executie opleveren”, aldus De Waart. „Doorslaggevend is of de terrorist een directe bedreiging vormt voor mensenlevens.”

(Reformatorisch Dagblad, 29 maart 2013)

* Een klein detail: de eerste 'echte' inzet van de Reaper vond door de VS plaats in Uruzgan, district Deh Rawod.

ScanEagle speurt naar piraten

door TLNT Jochem van Wijk

GOLF VAN ADEN  - Nederland heeft een nieuw middel ingezet in de strijd tegen piraterij, de ScanEagle. Sinds deze maand cirkelt de ruim drie meter grote Unmanned Aerial Vehicle (UAV) geruisloos boven de Golf van Aden op zoek naar piraten.

ScanEagle

Het is nog donker als militairen van het Joint Intelligence Surveillance Target Acquisition and Reconnaissance Commando (JISTARC) uit ’t Harde op het helidek van Hr. Ms. Rotterdam de lancering voorbereiden. Na anderhalf uur testen, wordt het vliegtuig stipt om 5.30 uur afgeschoten. Binnen tien seconden is de UAV uit het zicht verdwenen. Opperwachtmeester Cees Wittenberg bemant het UAV ground control station, en tuurt naar twee schermen. Het ene scherm toont de route van het vliegtuig, het andere live beelden van de blauwe zee van de Golf van Aden.

“Aangezien er geen referentiepunten zijn, zoals kerken en bergen is het anders vliegen dan op het land, maar we kunnen hier prima uit de voeten,” zegt de vliegoperateur. Over de headset hoort hij van de brug dat een schip op de radar niet reageert op een oproep. Of de ScanEagle even kan kijken? Met de muis schuift hij over het scherm en klikt. Onmiddellijk draait het vliegtuig de andere kant op en gaat de opper op zoek naar het schip.

Piraten opsporen
De negentien landmachtmilitairen van JISTARC varen voor het eerst als eenheid mee op Hr. Ms. Rotterdam in het kader van de NAVO-antipiraterijmissie Ocean Shield. Naast vliegoperateurs, zijn (beeld)analisten en informatiemanagers aan boord van het amfibische transportschip.

Ground Control Station

Hun commandopost (CP) bevindt zich diep in het ruim. Tussen de computers, kaarten en honderden netwerkkabels zit majoor Chris Sievers, commandant van het team. “Onze taak is om de commandant van de missie, commandeur Ben Bekkering en zijn staf van Standing NATO Maritime Group 1 (SNMG1), met informatie en inlichtingen te ondersteunen bij de voorbereiding en uitvoering van zijn opdracht. We voeren voornamelijk gebiedsverkenningen uit om onbekende schepen te detecteren en mogelijke piratenactiviteiten te herkennen.”

Door de ingebouwde GPS vliegt de UAV automatisch terug naar het dek, waar het zichzelf vasthaakt aan een kabel. De nieuwe aanwinst van defensie houdt zich goed boven zee. Wittenberg: “De eerste operaties zijn goed en veilig verlopen. Ook onder warme weersomstandigheden van 45 graden Celsius heeft het systeem het prima gehouden.”

(Defensiekrant, 30 augustus 2012)

Eerste inzet ScanEagle bij piraterijbestrijding

English summary: for the first time, the Dutch Royal Navy has deployed a mini-UAV on one of its vessels under operational circumstances. On Wednesday, Boeing's ScanEagle made its maiden nine-hour flight over the Gulf of Aden. It was launched from HNLMS Rotterdam, a Landing Platform Dock (LPD) and currently the flagship of NATO's counter-piracy operation Ocean Shield. The ScanEagle is operated by a 19-strong army unit on board of Rotterdam; members of the Joint Intelligence Surveillance Target Acquisition and Reconnaissance (ISTAR) Command.

Het nieuwe onbemande verkenningsvliegtuig van Defensie, de ScanEagle, heeft woensdag zijn eerste operationele vlucht gemaakt boven de Golf van Aden.



Vanaf Hr. Ms. Rotterdam steeg het vliegtuigje in de vroege morgen op voor een vlucht van ruim 9 uur. Een 19-koppig team van de Koninklijke Landmacht, dat voor de eerste keer vanaf zee opereert, zorgt  voor de inzet van de ScanEagle. De specialisten van het Joint Intelligence Surveillance Target Acquisition and Reconnaissance Commando uit ‘t Harde verzamelen er informatie mee voor de NAVO antipiraterij-missie Ocean Shield.

Taak

ScanEagle in hangar RDAM
Foto: AVDD

“Onze taak is om de commandant met informatie en inlichtingen te ondersteunen bij de voorbereiding en uitvoering van zijn opdracht”, vertelt majoor Chris Sievers, de commandant van het team. Een gebiedsverkenning om onbekende schepen te detecteren en te onderzoeken op mogelijke piratenactiviteiten, vormde de eerste taak. Bijzonderheden deden zich niet voor. “Ook in deze hitte, toch zo’n 45 graden, heeft het systeem zich prima gehouden en hebben we geen problemen ondervonden”, zei een van de operators.

Bewijs
De ScanEagle, met een spanwijdte van ruim 3 meter, kan vanuit de lucht verdachte schepen in de gaten gehouden en bewijs verzamelen over activiteiten van mogelijke piraten. Het systeem kan ruim 16 uur vliegen en beschikt over een daglicht- of infraroodcamera, waarmee videobeelden live worden doorgezonden. Een lanceerinrichting schiet het toestel af en een haak, aan een paal bevestigd, vangt het vliegtuigje op bij de landing.

Missie

'Opvangarm' Scaneagle op helidek
Foto: Kon. Marine

Het amfibisch transportschip Hr. Ms. Rotterdam patrouilleert op het ogenblik in de Golf van Aden. Het 166 meter lange zogenoemde Landing Platform Dock is sinds 4 augustus het vlaggenschip van Ocean Shield. Deze operatie staat onder commando van de Nederlandse commandeur Ben Bekkering. Op het schip bevinden zich ruim 350 bemanningsleden van de marine, maar ook van de landmacht, luchtmacht en marechaussee. Doel van de missie is het aanpakken van piraterij-activiteiten, het patrouilleren in de Golf van Aden, het beveiligen van schepen en het aanhalen van de banden met internationale partners.

(Rijksoverheid, 9 augustus 2012)

Hr.Ms. Rotterdam voor één dag ‘vliegdekschip’

door Leo de Rooij
Foto's AVDD

Den Helder - “Attentie, hier de brug. UAS-rol op post, ik herhaal: UAS-rol op post”. De oproep levert verwonderde blikken op bij de bemanning van Hr. Ms. Rotterdam, want een UAS-rol kenden ze nog niet. Niet zo vreemd, want het is voor het eerst dat het schip is uitgerust met een zogenoemd Unmanned Aerial System (UAS).

Als voorbereiding op de missie Ocean Shield naar Somalië werd aan boord uitgebreid getest met de Scan Eagle. De Scan Eagle is een tijdelijke oplossing totdat de Integrator als opvolger van de Sperwer in 2014 instroomt. In vergelijking met de Sperwer is de Scan Eagle veel kleiner, gebruiksvriendelijker, moderner en levert betere prestaties. Zo kan het toestel tot vijftien uur in de lucht blijven en continu camerabeelden sturen naar het grondstation. Het twintig kilogram zware vliegtuigje kan worden uitgerust met zowel een daglicht- als een infrarood camera.

“Dit is de eerste operationele test van de Scan Eagle en dan ook nog eens aan boord van een schip”, zegt kapitein Daan van den Oever, commandant Short Range Tactical Unmanned Aerial System (die valt onder het Joint Istar Commando). “Daarin willen we het systeem in zijn geheel testen. Eenvoudig gezegd: Doet ‘ie het, en tegelijkertijd hoe werkt het aan boord van een schip. Naast de systeemtest met data verzamelen is het dus vooral ook procedures afstemmen.”

Parameters en limieten
Om de tests in goede banen te leiden, waren vertegenwoordigers van diverse disciplines aan boord: van de fabriek, de militaire luchtvaartautoriteit, de defensiestaf, DMO en natuurlijk de negentien man van de maritieme Istarmodule die straks voor Ocean Shield uitgezonden worden en het systeem gaan bedienen. In eendrachtige samenwerking werd alles op alles gezet om zo veel en zo efficiënt mogelijk te testen, zodat de eerste en enige testdag optimaal benut werd.

“Tijdens onze ‘dry runs’ testen we niet alleen het systeem, maar tevens de parameters en limieten voor zowel schip als vliegtuig”, legt kapitein Eric Stomp uit. Als commandant Opspeloton UAS is hij de aangewezen man voor de eerste inzet van de Scan Eagle tijdens Ocean Shield. “We willen weten bij welke windhoeken het schip nog kan manoeuvreren en wij nog kunnen lanceren of ‘recoveren’ (het vliegtuig met een vangkabel opvangen), wat de limieten aan wind zijn waarbij we nog veilig kunnen lanceren vanaf het helidek, waar we op moeten letten bij het opereren vanuit de hangar. Maar ook of de scheepsradars niet storen op onze bediening, of onze Scan Eagle-piloten dezelfde ‘taal’ spreken als de air controllers in de commandocentrale aan boord, dat we de procedures op elkaar afstemmen zodat onze operaties die van de boordhelikopter niet verstoren enzovoort. Eerste prioriteit is natuurlijk dat we straks veilig kunnen opereren.”

Uiterst tevreden
Met de Scan Eagle krijgt de eindgebruiker, de commandant van Hr. Ms. Rotterdam, de beschikking over een paar extra ogen. “Die ook nog eens over de horizon kunnen kijken”, constateert kapitein-ter-zee Jan Hubert Hulsker vergenoegd. “Deze extra sensorcapaciteit verruimt mijn blikveld enorm. Dat leidt straks in het missiegebied tot een betere beeldopbouw en een vergroting van onze intel-capaciteit. De Scan Eagle is een prachtig extra stuk gereedschap in onze toolbox. Daar ben ik nu al – na een dag testen – uiterst tevreden over! En een bijkomend extraatje: doordat we een vastvleugelig vliegtuig hebben gelanceerd, mocht ik me voor één dag commandant van een vliegdekschip noemen. Best wel een lekker gevoel…”

(Defensiekrant, 14 juni 2012)

Minister Hillen: bewapening aan te schaffen drone 'niet aan de orde'

Hierbij ontvangt u de antwoorden op de vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de minister van Defensie over onbemande vliegtuigen (drones). De vragen zijn ingezonden 2 april 2012 met kenmerk 2012Z06721


DE MINISTER VAN DEFENSIE
drs. J.S.J. Hillen

Antwoorden op de vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de minister van Defensie over onbemande vliegtuigen (drones) (ingezonden 2 april 2012 met kenmerk 2012Z06721).
1
Heeft u kennisgenomen van de uitzending over “drones” (onbemande vliegtuigen) van KRO Reporter International? 1)
Ja.

2
Heeft het Amerikaanse bedrijf General Atomics zich aangemeld bij de regering om mee te dingen naar de order voor vier UAV’s (unmanned aerial vehicle)? Zo ja, is er sprake van afspraken voor het inschakelen van de Nederlandse industrie?
3
Hebben andere bedrijven zich aangemeld om mee te dingen naar de order? Zo ja, welke en onder welke voorwaarden?
4
Klopt de bewering dat al een besluit is genomen om de Amerikaanse Reaper van General Atomics aan te schaffen? Zo ja, worden hiermee de Europese aanbestedingsregels genegeerd?
5
Deelt u de mening dat een ingebouwd preferentie voor de Reaper een open competitie onmogelijk maakt?

Momenteel is de keuze voor een product, bijvoorbeeld de Reaper, nog niet gemaakt. Evenmin zijn er afspraken gemaakt met de Nederlandse defensiegerelateerde industrie, General Atomics of andere bedrijven. Met de brief van 14 december 2011 (Kamerstuk 30806, nr. 10 ) is de Kamer geïnformeerd over de behoeftestellingsfase van het project Medium Altitude Long Endurance Unmanned Aerial Vehicle (MALE UAV). In deze brief is de Kamer gemeld dat in de voorstudiefase (B-fase) van het project in overeenstemming met het Defensie Materieel Proces (DMP) een openbare marktverkenning wordt uitgevoerd. De keuze voor een product en een leverancier wordt gemaakt in de verwervingsvoorbereidingsfase (D-fase). Over de resultaten van de verschillende fasen van het DMP, waaronder de verwervingsstrategie, zal ik de Tweede Kamer informeren.

6
Wordt in de Request for Information de mogelijkheid opengehouden om de drones te bewapenen? Wordt overwogen om op den duur bewapende drones in te zetten voor ‘targeted killing’, zoals de Amerikaanse regering doet en waarbij veel burgerdoden vallen? Zo ja, wat zijn de volkenrechtelijke gevolgen van deze inzet? 2)
8
Bent u bereid om de Kamer tijdig in te lichten over plannen om de drones te bewapenen?

Met de brief van 14 december jl. heb ik de Kamer gemeld dat de behoefte van Defensie betrekking heeft op een MALE UAV voor waarneming en inlichtingenvergaring (surveillance and reconnaissance). Bewapening is niet aan de orde.

7
Hoe oordeelt u over de in de uitzending geuite bezwaren tegen drones? Erkent u dat een steeds grotere inzet van robots en drones tot nieuwe (morele) bezwaren leidt, vanwege het afstandelijke karakter van deze wapens? Kunt u uw antwoord toelichten?

De inzet van onbemande en geautomatiseerde systemen is onderworpen aan dezelfde regels als de inzet van andere wapens en wapenplatforms. Dit betreft onder andere regels van het humanitair oorlogsrecht, bijvoorbeeld het beginsel dat onderscheid moet worden gemaakt tussen militaire doelen en burgerobjecten en het proportionaliteitsbeginsel.

Mijn opvatting over het project MALE UAV, een intensivering uit de beleidsbrief ‘Defensie na de kredietcrisis’ van 8 april 2011 (Kamerstuk 32 733, nr. 1), is niet veranderd. Defensie verwerft de MALE UAV omwille van de verbetering van de operationele inzetbaarheid van de krijgsmacht en de versterking van de inlichtingenketen. Hierbij staan gevalideerde inlichtingen, een effectieve inzet, veiligheid en zelfbescherming centraal. De MALE UAV kan 24 uur per dag overal ter wereld worden ingezet, voor uiteenlopende missies. Hierbij is ook te denken aan humanitaire hulpverlening bij rampen, het in kaart brengen van vluchtelingenstromen, terrorismebestrijding en antipiraterij (brief van 14 december 2011).

1) Uitzending KRO reporter vrijdag 30 maart 2012
2) Our immoral drone war Mar 16, 2012 By Umar Farooq
http://www.salon.com/2012/03/16/americas_immoral_drone_war/

(ministerie van Defensie, 1 mei 2012)

Denemarken leent onbemande vliegtuigjes

De Deense krijgsmacht gebruikt vanaf vandaag tijdelijk 2 Nederlandse Raven-systemen voor onbemande verkenningsvluchten. De Denen lenen de systemen, die elk bestaan uit 3 vliegtuigjes en een grondstation, voor een half jaar.

Nederland kreeg het verzoek vanwege leveringproblemen van reserveonderdelen bij de Denen. Op dit moment zetten zij al hun beschikbare systemen in Afghanistan in terwijl er ook in Denemarken behoefte is aan Ravens voor het trainen van troepen die op uitzending gaan. Met het lenen van de Nederlandse UAV’s (unmanned aerial vehicles) zijn beide doeleinden gewaarborgd.

'lancering' Raven. Foto: Defensie

Internationale samenwerking
Het uitlenen van de Ravens past in het streven van Defensie tot meer internationale samenwerking tussen bondgenoten. Niet alleen vanwege de grote financiële voordelen bij het gezamenlijk aankopen en onderling uitlenen van materieel, maar ook vanwege operationele schaalvoordelen en specialisatiemogelijkheden. Het uitlenen van de Ravens heeft geen gevolgen voor de inzet van de systemen in Nederland. De Denen hebben een leencontract getekend, waarin onder meer staat dat eventuele schade wordt vergoed.

Raven
Het Ravensysteem past in 2 rugzakken. Een vliegtuigje heeft een spanwijdte van 1,4 meter en wordt binnen enkele minuten in elkaar gezet en vanuit de hand gelanceerd. Zowel het vliegtuigje als het grondstation werken op oplaadbare batterijen. Het vliegtuigje kan daarmee een uur in de lucht blijven en tot een afstand van 10 kilometer waarnemingen doen. De Ravens zijn te voorzien van verschillende camera’s, zodat het systeem zowel overdag als 's nachts inzetbaar is. De beelden worden live op het grondstation getoond. Met een 'remote video terminal' kan een commandant op een andere locatie ook meekijken.

(ministerie van Defensie, 12 april 2012)

Somalië: Kamerbrief aanvulling artikel 100-brief piraterijbestrijding

Datum 5 april 2012
Betreft Aanvulling artikel 100-brief piraterijbestrijding

Met de brief van 1 juni 2011 (Kamerstuk 29521, nr. 168) hebben wij u, conform artikel 100 van de Grondwet, geïnformeerd over de verlenging van de deelneming aan de Navo-operatie Ocean Shield en de EU-operatie Atalanta ter bestrijding van piraterij voor de kust van Somalië. Vanwege een aantal ontwikkelingen ontvangt u hierbij een aanvullende brief over de Nederlandse deelneming aan beide operaties.

Uitbreiding operatiegebied Atalanta en verlenging mandaat

De EU heeft op 23 maart jl. besloten de antipiraterij-operatie Atalanta te verlengen tot eind 2014 en het operatiegebied uit te breiden tot en met de kuststrook van Somalië. Op 3 april jl. is het operatieplan aangepast zodat nu voortaan ook logistieke kampen van de piraten op de Somalische kust kunnen worden aangepakt. Hiermee wordt het piraten moeilijker gemaakt hun criminele activiteiten ten uitvoer te brengen. Om het risico van onbedoelde nevenschade zo klein mogelijk te maken hanteert de EU strikte uitvoeringscriteria. Boots on the ground zijn niet aan de orde en de inzet van middelen moet proportioneel zijn.

Als de commandant van Atalanta besluit operaties met effecten op de Somalische kust uit te voeren kan hij van april tot juni dit jaar een beroep doen op Hr. Ms. Van Amstel. De inzetperiode van Hr. Ms. Van Amstel is eerder gemeld in de brief van 1 juni jl. (Kamerstuk 29521, nr. 168).

Zowel de dreiging als de risico’s veranderen nagenoeg niet bij het gewijzigde optreden. De analyse in de brief van 1 juni jl. is dan ook ongewijzigd. Optreden nabij de Somalische kustlijn kan weliswaar een tegenreactie van de piraten uitlokken, maar de risico’s zijn onderkend en worden aanvaardbaar geacht.

Het VN-Zeerechtverdrag en resoluties van de VN-Veiligheidsraad vormen de rechtsgrondslag voor antipiraterij-operaties. De laatste relevante Veiligheidsraadresolutie, die alle eerdere resoluties herbevestigt, was 2020 (2011). Resolutie 1851 (2008) autoriseert de VN-Veiligheidsraad staten die samenwerken met de Somalische Transitional Federal Government (TFG) en die de TFG bij de secretaris-generaal van de VN heeft aangemeld, alle noodzakelijke maatregelen te nemen op Somalisch grondgebied en in het Somalische luchtruim ter bestrijding van piraterij en gewapende overvallen op zee. Ook stelt resolutie 1851 dat ieder optreden van landen en regionale organisaties in overeenstemming moet zijn met het oorlogsrecht en de mensenrechten waar toepasselijk. De TFG heeft ten behoeve van de uitbreiding van het operatiegebied van de EU inmiddels de hierboven genoemde melding aan de secretaris-generaal verzonden.

Gewijzigde bijdrage aan Navo-operatie Ocean Shield

Op 19 maart jl. besloot de Noord-Atlantische Raad het mandaat van Ocean Shield te verlengen tot eind 2014. De Rules of Engagement zullen worden aangepast om effectiever optreden op zee, zoals in operatie Atalanta al geschiedde, mogelijk te maken.

Tijdens het algemeen overleg van 15 en 16 juni 2011 over de verlenging van de Nederlandse bijdrage aan Ocean Shield en Atalanta heeft de regering toegezegd de oppervlakteschepen te voorzien van een boordhelikopter. Omdat de Lynxboordhelikopters na het derde kwartaal van 2012 uitfaseren en de NH-90 nog niet operationeel inzetbaar is, wordt van september tot en met december 2012 de  Cougar-helikopter ingezet. De Cougar kan worden ingezet vanaf een Landing Platform Dock (LPD) zoals Hr. Ms. Rotterdam, maar niet vanaf fregatten zoals Hr. Ms. Tromp. Hr. Ms. Evertsen zal daarom met een Lynx worden uitgerust in de periode van juni tot en met augustus 2012 en Hr. Ms. Rotterdam zal met twee Cougars worden uitgerust in de periode van september tot en met december 2012. De tweede Cougar is toegevoegd uit operationele overwegingen die samenhangen met de aanvullende capaciteiten van Hr. Ms. Rotterdam die hierna worden beschreven. Door de wisseling van schepen is de inzet van boordhelikopters aan boord van de Nederlandse oppervlakteschepen in Ocean Shield gegarandeerd. Omdat de inzet van Hr. Ms. Tromp vervalt, wordt de internationale staf van de Standing NATO Maritime Group (SNMG) onder leiding van de Nederlandse commandant Commandeur Bekkering aan boord van Hr. Ms. Rotterdam geplaatst.

Uit de eindevaluatie van de Nederlandse inzet in operatie Atalanta en Ocean Shield van juli 2010 tot juni 2011, die wij op 16 maart jl. aan de Kamer stuurden, blijkt dat onderzeeboten bruikbaar zijn voor de beeldopbouw bij bepaalde locaties op en voor de kust van Somalië. Onderzeeboten kunnen ongezien, gedurende langere tijd, waarnemen en zo een waardevolle bijdrage leveren aan het vergroten van de situational awareness. De regering heeft daarom ingestemd met het verzoek van de Navo om in de tweede helft van 2012 opnieuw een onderzeeboot in te zetten ten behoeve van operatie Ocean Shield.

Luchtverkenningsmiddelen zoals onbemande vliegtuigen (UAV) zijn nodig om piraterijactiviteiten tijdig te kunnen signaleren. Aldus kunnen piraten worden aangepakt of koopvaardijschepen tijdig worden gewaarschuwd voor het dreigend gevaar. Uit de eerder genoemde eindevaluatie blijkt dat de schaarse capaciteit aan luchtverkenningsmiddelen in beide operaties een aandachtspunt is. Omwille van de situational awareness van Hr. Ms. Rotterdam en de internationale vlootverbanden heeft de regering daarom besloten om de capaciteit van Hr. Ms. Rotterdam uit te breiden met een tactische UAV.

In verband met de wisseling van Hr. Ms. Rotterdam met Hr. Ms. Tromp wijzigt het aantal uit te zenden militairen. Hr. Ms. Rotterdam zal worden uitgerust met een versterkte eenheid van mariniers, soortgelijk aan de eenheid die eerder in 2011 werd ingezet op Hr. Ms. Zuiderkruis in operatie Atalanta, en met kleinere varende eenheden. Deze stellen het schip in staat een deel van de kust te blokkeren en piraten de toegang tot zee te ontzeggen. Hr. Ms. Johan de Witt heeft deze aanpak al met succes uitgevoerd tijdens haar inzet in 2010 in Atalanta (Kamerstuk 29521, nr. 160).

Financiën

De wijzigingen in de EU-operatie Atalanta hebben geen gevolgen voor de raming van de additionele uitgaven voor de Nederlandse bijdrage aan deze missie. De additionele uitgaven die gemoeid zijn met de wijzigingen ten opzichte van de Nederlandse bijdrage aan de Navo-operatie Ocean Shield worden geraamd op € 13,1 miljoen. Deze komen in 2012 (€ 11,3 miljoen) en 2013 (€ 1,8 miljoen) ten laste van de structurele voorziening voor de uitvoering van crisisbeheersingsoperaties binnen de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) op de defensiebegroting.

Over een eventuele verlenging van de Nederlandse bijdrage op grond van de verlengde mandaten voor de twee operaties wordt u met inachtneming van de artikel 100-procedure te gelegener tijd geïnformeerd.

De Minister van Buitenlandse Zaken     De Minister van Defensie
Dr. U. Rosenthal                                  Drs. J.S.J. Hillen