Nigeria krijgt Nederlandse 'antipiraterijles'

De West-Afrikaanse kuststreken worden in toenemende mate geconfronteerd met zware criminaliteit zoals piraterij. De piraten in deze regio blijken ook nog eens gewelddadiger dan hun Oost-Afrikaanse ‘collega’s’. Reden voor het amfibisch transportschip Zr. Ms. Rotterdam om zich tijdens de 3 maanden durende oefening African Winds op dit probleem te richten.

Zr.Ms. Rotterdam (foto: Marine)

Grote kansen
Naast het versterken van Afrikaanse veiligheidspartners en de training van Nederlands marinepersoneel heeft African Winds het bevorderen van de wederzijdse (handels)betrekkingen tot doel. Voor een maritieme handelsnatie als Nederland biedt West-Afrika, met een regionale grootmacht als Nigeria, grote kansen. Hiervoor worden aan boord van de Rotterdam bijeenkomsten gehouden waarbij mensen uit het bedrijfsleven en diplomatiek personeel elkaar kunnen ontmoeten.

Contact 
Een voorbeeld van zo’n bijeenkomst is het seminar over maritieme veiligheid, vorige week in het Nigeriaanse Lagos. Schout-bij-nacht Ben Bekkering zat de vergadering voor. Hij deed dit vanuit zijn eigen ervaring als commandant van de antipiraterijmissie Ocean Shield voor de kust van Somalië. “Nigeria is een groot land met een enorm potentieel, maar nog wel zoekende naar manieren om dit aan te boren. Wij helpen ze daarmee door bijvoorbeeld dit business forum te begeleiden. Hierin brengen we het Nederlandse zakenleven in contact met Afrikaanse bedrijven.”

Maatwerk
Om de veiligheid te vergroten worden Afrikaanse troepen getraind, maar ook hun kennis vergroot. Hiervoor brengt de Dienst der Hydrografie bijvoorbeeld veelbevaren delen van havens en kustgebieden in kaart. Daarbij doen Afrikaanse studenten tegelijkertijd ervaring op in de hydrografische sector. Andere voorbeelden van maatwerk bij de kennisoverdracht zijn militaire duiktrainingen in Senegal en een seminar over gender in Benin.

Amfibische operaties
In Nigeria ligt bij het versterken van de maritieme veiligheid de nadruk op amfibische operaties. Hiervoor wordt de multinationale landing force ingezet, van Nederlandse, Amerikaanse, Engelse en Spaanse mariniers. De eenheid staat onder leiding van kolonel der Mariniers Frederik Swart. “Deze landen zien zich geconfronteerd met illegale activiteiten in hun maritieme regio, reden voor ons om daarop te focussen.”

(Koninklijke Marine, 21 oktober 2013)

Kamerbrief: aanpassing 'tarieven' voor bescherming koopvaardijschepen

Datum 19 april 2012
Betreft Aanpassing regeling inzet Vessel Protection Detachments (VPD)

In de driemaandelijkse rapportage over de inzet van VPD’s die ik u vrijdag 13 april jl. stuurde, kondigde ik aan de regeling voor de financiële bijdrage van de reders en de aanvraagtermijn te wijzigen. Met deze brief informeer ik u over de aanpassingen van de regeling die ik vanaf 1 mei tot eind 2012 zal hanteren.

Ontwikkelingen
Een belangrijke, positieve ontwikkeling voor zowel het verkorten van de aanvraagtermijn als het verlagen van de kosten, is de inrichting van opslaglocaties in de buurt van het risicogebied. Hierdoor zijn tijdrovende procedures in verband met diplomatieke toestemming voor het transport van wapens, munitie en ander militair materieel minder vaak nodig. Ook de inzet van duur militair luchttransport wordt daardoor verminderd. Inmiddels is de eerste opslaglocatie in gebruik. De overige locaties zullen spoedig volgen.

In de defensiebegroting van 2012 is voor de inzet van vijftig VPD’s € 23,4 miljoen gereserveerd, waarvan € 11,3 miljoen wordt bijgedragen door de reders. Dankzij goede planning en het combineren van te beschermen zeetransporten wordt er in de praktijk minder gebruik gemaakt van militair luchttransport dan in de raming was voorzien. Ook kon meer materieel dan voorzien worden onttrokken aan de voorraden. Al met al worden hierdoor de kosten van de inzet van vijftig VPD’s in 2012 ongeveer € 9 miljoen lager dan geraamd, wat een verlaging van de bijdrage van de reders mogelijk maakt.

Aanpassingen
Op basis van bovengenoemde ontwikkelingen is het in de eerste plaats mogelijk de aanvraagtermijn voor de reders te verkorten van zes weken naar ongeveer tien werkdagen. In specifieke gevallen is zelfs een kortere termijn haalbaar, bijvoorbeeld als VPD-teams met hun materiaal kunnen overstappen van het ene op het andere transport.

In de tweede plaats is het mogelijk de bijdrage van de reders te verlagen. Binnen de financiële kaders kan de vergoeding worden verlaagd tot ongeveer € 8.300 per VPD per dag. De vaste component in de vergoeding vervalt daarmee. Door de verkorting van de aanvraagtermijn kunnen meer aanvragen worden gehonoreerd. Door de verlaging van de vergoeding zullen waarschijnlijk meer aanvragen worden ingediend. Door de lagere kosten van VPD’s is het mogelijk om binnen de financiële kaders in 2012 nog ongeveer honderd VPD’s in te zetten.

Met deze wijzigingen kom ik tegemoet aan de wensen van de reders. De nieuwe regeling heeft geen gevolgen voor de afwegingen in het VPD-beleidskader (Kamerstuk 32 706 nr. 9). Ook zal de inzet binnen de kaders van de defensiebegroting van 2012 blijven. Voor 2013 en verder zal ik de regeling in interdepartementaal verband nader uitwerken en opnemen in de ontwerpbegroting 2013.

DE MINISTER VAN DEFENSIE
Drs. J.S.J. Hillen

(ministerie van Defensie, 19 april 2012)

Antwoord op Kamervragen over aanval op Nederlands schip 'Breiz Klipper'

Antwoorden van drs. J.S.J. Hillen, minister van Defensie op vragen van het lid Ten Broeke (VVD) over het artikel ‘Bemanning Nederlands schip ontvoerd in Nigeria’.

Vraag 1
Kent u het artikel “Bemanning Nederlands schip ontvoerd in Nigeria”? 1)

Antwoord
Ja

Vraag 2 
Welke nationaliteiten hebben de bij deze aanval door piraten betrokken bemanningsleden waarvan er twee zijn ontvoerd, waaronder de kapitein, één gewond geraakt en één is vermist? Hoe wordt ervoor gezorgd dat de gevangengenomen bemanningsleden weer vrij komen?

Vraag 3
Is er inmiddels contact geweest met de Nigeriaanse autoriteiten? Hoe is het mogelijk dat een schip dat in een haven voor anker ligt aangevallen kan worden door piraten? Zijn de Nigeriaanse autoriteiten er door Nederland op gewezen dat het onacceptabel is dat in Nigeriaanse havens voor anker liggende schepen door de Nigeriaanse overheid niet voldoende beschermd worden tegen dit soort aanvallen?

Antwoord op vraag 2 en 3
De bemanning van de ‘Breiz Klipper’ bestond volgens de bemanningslijst van de reder uit zeven Russen en zeven Filippijnen. Aangezien de beroving en kidnapping heeft plaatsgevonden binnen de territoriale wateren van Nigeria, is de afhandeling van het incident een verantwoordelijkheid van de Nigeriaanse autoriteiten. Waar mogelijk zal Nederland de Nigeriaanse autoriteiten daarbij bijstaan. Het uitgangspunt van het handelen van de Nederlandse ambassade in Nigeria is de veiligheid en het welzijn van de bemanning. Het is de Nigeriaanse autoriteiten bekend dat de huidige situatie voor Nederland zeer ongewenst is.

De Breiz Klipper. Foto: rederij Seatrade

Vraag 4
Is er volgens u sprake van een stijgend risico op aanvallen van piraten op (Nederlandse) schepen in West-Afrika?

Antwoord
Er is sprake van een toename van het aantal aanvallen op schepen in de kustwateren van West-Afrika. Volgens gegevens van het International Maritime Bureau (IMB) en de International Maritime Organisation (IMO) is het aantal piraterij-gerelateerde incidenten in de Golf van Guinee tussen 2007 en 2011 gestegen.

Vraag 5
Is het probleem van het stijgende gevaar van piraterij in West-Afrika reeds besproken op internationaal niveau? Hoe zal dit probleem worden aangepakt om te voorkomen dat er eenzelfde situatie ontstaat als in Oost-Afrika?

Antwoord
Ja, piraterij in West-Afrika staat hoog op de agenda van de VN-veiligheidsraad en de Economic Community Of West African States (ECOWAS). De Veiligheidsraad heeft op 29 februari jl. Resolutie 2039 aangenomen waarin de regio wordt opgeroepen verantwoordelijkheid te dragen en de aanbevelingen van de VN te implementeren. De aanbevelingen betreffen onder andere de ontwikkeling van een gezamenlijke regionale strategie voor de aanpak van piraterij in de Golf van Guinee, de versterking van maritieme samenwerking en de vervolging van criminelen.

Gewapende overvallen op zee in West-Afrika moeten ook worden bezien vanuit de bredere context van georganiseerde misdaad en terrorisme in deze regio. Op 21 februari jl. werd in een thematisch debat in de VN-veiligheidsraad het belang van een geïntegreerde aanpak gericht op capaciteitsopbouw, corruptiebestrijding, versterking van de justitiële sector en hervorming van de veiligheidssector benadrukt. De EU-Sahel-strategie diende daarbij als positief voorbeeld van een geïntegreerde benadering. Nederland is hierbij zowel in VN als EU-verband betrokken.

1) http://www.nu.nl/buitenland/2752205/bemanning-nederlands-schip-ontvoerdin-
nigeria.html

(ministerie van Defensie, 13 april 2012)

(Zie ook eerdere berichten op dit weblog over de aanval op de Breiz Klipper, hdv)

Antwoorden op Kamervragen over hardere aanpak van Somalische piraten

(Twee antwoorden op Kamervragen over de bestrijding van de piraterij rond Somalië. De Europese Unie praat o.a. over mogelijk optreden op het land, zoals het aanvallen van piratenkampementen langs de kust. In het antwoord op de vragen van Han ten Broeke (VVD) wordt dit omschreven als "optreden, vanaf zee, met effect op land". De desbetreffende resolutie van de VN-Veiligheidsraad maakt zulk optreden mogelijk, maar ook eventuele luchtaanvallen, waarover de tweede vraag (van SP-Kamerleden Ewout Irrgang en Jasper van Dijk) gaat. Ik heb wat relevante passages onderstreept, hdv)


Antwoorden van Dr. U. Rosenthal, Minister van Buitenlandse Zaken en Drs. J.S.J. Hillen, Minister van Defensie, op vragen van het lid Ten Broeke (VVD) over het mandaat van de EU-operatie Atalanta.

Vraag 1
Bent u op de hoogte van het artikel “UK about to launch air strikes to take out the Somali pirates once and for all. With some U.S. help” 1) en de conclusies van de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ) van 27 februari 2012 2)?

Antwoord
Ja.

Vraag 2
Wat waren de bezwaren tegen een robuustere aanpak, zoals eerder bepleit door de minister van Defensie zelf en de Duitse minister van Defensie? Waren er ook medestanders van een dergelijke aanpak? Wat was het Nederlandse standpunt en de inzet met betrekking tot het bestrijden van piraten aan de kust?

Antwoord
In tegenstelling tot wat het artikel in de Stentor suggereert, zijn er geen bezwaren tegen uitbreiding van het operatiegebied van de anti-piraterijoperatie Atalanta, maar tijdens de RBZ waren nog niet alle stappen gezet om hierover een besluit te kunnen nemen. Daarom verbond de RBZ zich op 27 februari wel via raadsconclusies aan verlenging van de EU-antipiraterij-operatie Atalanta tot en met 2014 maar niet aan de uitbreiding van het operatiegebied. Zodra de besluitvorming in EU-verband over optreden, vanaf zee, met effect op land voltooid is, wordt uw Kamer hierover geïnformeerd. Over de consequenties van dit besluit voor de Nederlandse bijdrage aan operatie Atalanta zullen wij u, zoals toegezegd tijdens het algemeen overleg van 19 januari jl., met een aanvullende artikel 100-brief informeren.

Vraag 3
Is het Britse voornemen om eventueel aanvallen uit te voeren met Apachehelikopters ook besproken tijdens de Raad?

Antwoord
Nee.

Vraag 4
Bent u op de hoogte van dit Britse plan? Zo ja, bent u hierover door de Britten of andere landen benaderd? Hoe heeft u hierop gereageerd?

Antwoord
Buiten besprekingen over pro-actiever optreden tegen piraten in EU- en NAVO-verband zijn ons geen Britse plannen bekend.

Vraag 5
Wat is er uit het contact gekomen dat de minister van Defensie tijdens het algemeen overleg over piraterij op 10 november 2011 heeft toegezegd te zullen hebben met zijn Engelse collega over hoe de inzet van Apaches is bevallen?

Antwoord
Het Verenigd Koninkrijk heeft in 2011 in Noord-Engeland getraind op de inzet van Apache-helikopters vanaf schepen. Deze wijze van optreden is niet van toepassing voor Nederland. De Nederlandse Apaches zijn vooralsnog niet geschikt voor operaties vanaf schepen.

Vraag 6
Klopt het dat de Somalische regering op de bijeenkomst in Londen op 23 februari zelf heeft aangegeven positief te staan tegenover het aanvallen van piraten langs de kust?

Antwoord
President Sheikh Sharif heeft zich niet specifiek uitgesproken over operaties met effect op land.

Vraag 7
Welke mogelijkheden tot een ‘robuustere aanpak’ biedt volgens de regering het mandaat ontleend aan VN-resolutie 1816?

Antwoord
De rechtsgrondslag voor antipiraterij-operaties wordt gevormd door het VN-Zeerechtverdrag en resoluties van de VN-Veiligheidsraad. De laatste relevante Veiligheidsraadresolutie, die alle eerdere resoluties herbevestigt, was 2020 (2011). In paragraaf 6 van resolutie 1851 (2008), een van de eerdere resoluties, autoriseert de VN-Veiligheidsraad staten die met de Somalische Transitional Federal Government (TFG) samenwerken, en die door de TFG bij de secretaris-generaal van de VN zijn aangemeld, alle noodzakelijke maatregelen te nemen op Somalisch grondgebied en in het Somalische luchtruim voor de bestrijding van piraterij en gewapende overvallen op zee. Ook stelt deze paragraaf dat ieder optreden van landen en regionale organisaties in overeenstemming moet zijn met het oorlogsrecht en de mensenrechten waar toepasselijk. De TFG heeft deze notificatie inmiddels verzonden aan de Secretaris-Generaal ten behoeve van de uitbreiding van het operatiegebied van de EU.

Vraag 8
Bent u bereid deze vragen te beantwoorden vόόr het algemeen overleg over de Defensieraad op 20 maart 2012?

Antwoord
Ja.

1) http://theaviationist.com/2012/02/24/uk-somalia/
2) http://www.destentor.nl/nieuws/algemeen/buitenland/10551457/EU-verlengtmissie-tegenpiraten.ece

(Bron: Rijksoverheid, 20 maart 2012)


Antwoorden van Dr. U. Rosenthal, Minister van Buitenlandse Zaken en Drs. J.S.J. Hillen, Minister van Defensie op vragen van de leden Irrgang en Van Dijk (SP) over de betrokkenheid van Nederland bij mogelijke bombardementsmissies op land in Somalië.

Vraag 1
Kent u het bericht in het Britse dagblad The Guardian (21022012) waarin staat dat er door de landen die bij de antipiraterij missie betrokken zijn provisionele plannen (‘contingency plans’) zijn gemaakt om zogenaamde “over the beach” bombardementsmissies uit te voeren tegen “logistieke centra en opleidingskampen” van zowel piraten als islamitische opstandelingen? 1) Was Nederland bij deze plannen op enigerlei wijze betrokken, zoals in het artikel wordt geschreven?

Antwoord
Ja. Nederland is bij generlei al dan niet bestaand plan betrokken.

Vraag 2
Is het waar dat er bij het plannen maken geen onderscheid werd gemaakt tussen piraten en opstandelingen?

Vraag 3
Zo ja, deelt u de mening dat Nederlandse betrokkenheid bij deze operaties een overschrijding zou zijn van het mandaat dat u door de Kamer heeft gekregen voor operaties tegen de bases van piraten?

Antwoord
In het artikel worden piraterijbestrijding en terrorismebestrijding door elkaar gehaald. Nederland neemt actief deel aan discussies in EU- en NAVO-verband over mogelijkheden om pro-actiever op te treden tegen piraterij, inclusief optreden met effect op land. Van optreden tegen opleidingskampen van Al Shabaab is geen sprake.

Vraag 4
Deelt u de mening dat zulke bombardementsmissies niet in overeenstemming zijn met het mandaat zoals vastgelegd in opeenvolgende VN-resoluties?

Antwoord
De rechtsgrondslag voor antipiraterij-operaties wordt gevormd door het VN Zeerechtverdrag en resoluties van de VN-Veiligheidsraad. De laatste relevante Veiligheidsraadresolutie, die alle eerdere resoluties herbevestigt, was 2020 (2011). In paragraaf 6 van resolutie 1851 (2008), een van de eerdere resoluties, autoriseert de VN-Veiligheidsraad staten die met de Somalische Transitional Federal Government (TFG) samenwerken, en die door de TFG bij de secretaris-generaal van de VN zijn aangemeld, alle noodzakelijke maatregelen te nemen op Somalische grondgebied en in het Somalische luchtruim voor de bestrijding van piraterij en gewapende overvallen op zee. Ook stelt deze paragraaf dat ieder optreden van landen en regionale organisaties in overeenstemming moet zijn met het oorlogsrecht en de mensenrechten waar toepasselijk. De TFG heeft deze notificatie inmiddels verzonden aan de Secretaris-Generaal ten behoeve van de uitbreiding van het operatiegebied van de EU.

Vraag 5
Bent u bereid om de Kamer te informeren over deze en andere plannen die eventueel gemaakt zijn om deel te nemen aan de strijd in Somalië? Zo nee, waarom niet?

Antwoord
Ja. Zoals gemeld in het verslag van de Raad van Buitenlandse Zaken verbond de RBZ zich op 27 februari via raadsconclusies politiek aan verlenging van de EU antipiraterij- operatie Atalanta tot en met 2014. Zodra de besluitvorming in EU-verband over optreden vanaf zee, met effect op land voltooid is, wordt uw kamer hierover geïnformeerd. Over de consequenties van dit besluit voor de Nederlandse bijdrage aan operatie Atalanta zullen wij u, zoals toegezegd tijdens het algemeen overleg van 19 januari jl., met een aanvullende artikel 100-brief informeren.

1) Somalia: UK weighs up air strikes against rebels Nick Hopkins and Richard Norton-Taylor guardian.co.uk, Tuesday 21 February 2012 21.00 GMT

Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Ten Broeke (VVD), ingezonden 1 maart 2012 (vraagnummer 2012Z03833)

(Bron: Rijksoverheid, 20 maart 2012)

Hr. Ms. Van Amstel vaart uit voor antipiraterij missie

Het M-fregat Hr.Ms. Van Amstel vertrekt maandag uit thuishaven Den Helder. Het schip wordt de komende maanden in de wateren rond Somalië ingezet voor de antipiraterij missie ATALANTA. Het is voor het eerst dat een M-fregat deelneemt aan deze operatie.

Operatie Atalanta is een door de Europese Unie geleide missie en richt zich op het terugdringen van piraterij voor de kust van Somalië. Belangrijkste taken van de EU taakgroep zijn het beschermen van kwetsbare scheepvaart in de Golf van Aden, het verstoren van piraterij en de Indische Oceaan en het escorteren van schepen varend voor het ‘World Food Program’. Het fregat is tijdens de missie uitgerust met een Westland Lynx Helikopter en een ‘enhanced boarding team’ van mariniers.

Hr.Ms. Van Amstel is een Multipurposefregat van de Karel Doormanklasse. Dit type fregat is geschikt voor luchtverdediging, de bestrijding van onderzeeboten en oppervlakteschepen. Door de rompvorm kan het schip bij zware zee ook zijn snelheid behouden. Ook kunnen helikopters met slecht weer op dit type fregat landen. De Van Amstel is 122 meter lang, 14,4 meter breed en heeft een diepgang van 6,2 meter. Het schip wordt voortgestuwd door twee Stork Werkspoor dieselmotoren en twee Rolls Royce gasturbines. Hiermee bereikt het een snelheid van 29 knopen. De commandant van Hr.Ms. Van Amstel is kapitein-luitenant-ter-zee Hans Veerbeek.

(bron: ministerie van Defensie, 16 maart 2012)