Interbellum

Op 10 mei jl. was het 73 jaar geleden dat ons land hard werd wakker geschud. Het voor onmogelijk gehouden gebeurde: onze Oosterburen hielden zich niet aan ‘onze spelregels’ en schonden de door ons geclaimde neutraliteit. Het slecht bewapende Nederlandse leger werd onder de voet gelopen en vijf dagen na de inval gaf Nederland zich over. Verleden tijd, maar bij iedereen welbekend.

Zolang als ik het me kan herinneren is de maand mei onlosmakelijk verbonden met WOII. Op  TV en radio is er extra aandacht voor deze zwarte bladzijde in onze geschiedenis. Zo óók bij National Geographic:  zij hebben ‘de week van WOII’. Het is een komen en gaan van, veelal, ‘geromantiseerde’ documentaires met veel heroïek en drama. Heroïek die vandaag de dag in allerlei ‘WOII-games’ door volwassenen en kinderen wordt nagespeeld. Het beeld dat op deze manier wordt geschetst van WOII is niet anders dan bladgoud, het gaat immers over dood en verderf.

De generatie die WOII bewust heeft meegemaakt wordt, gezien hun leeftijd, snel kleiner. Ik ben afgelopen week toch nog een groot aantal van hen tegengekomen. In Den Helder, toen ik samen met oud voorzitter Peter van Maurik, namens de KVMO, een krans heb gelegd bij het monument ‘Voor hen die vielen’ en ’s avonds met vicevoorzitter Joost de Wolf, bij de Nationale Herdenking op de Dam. Het was voor mij een bijzondere ervaring, ook omdat ik zolang als ik me kan heugen, hiervoor normaal gesproken ’s avonds voor de buis zit. Vroeger met mijn ouders en vandaag de dag met mijn vrouw en kinderen.

In zowel Den Helder als Amsterdam waren er schoolkinderen die bloemen legden bij het monument. Ik hecht hier veel waarde aan. Een signaal van onze jeugd dat zij stilstaat bij het feit dat het Nederland niet altijd ‘voor de wind’ gaat en dat onze veiligheid en welvaart (wereldwijd) niet vanzelfsprekend is. Een teken van erkenning aan alle Nederlanders en bondgenoten die hun leven hebben gegeven voor onze samenleving om dit hogere doel te bereiken dan wel te behouden.

Op 4 mei heb ik altijd het gevoel dat er veel draagvlak is voor Defensie. Mensen knikken naar je als je in je uniform door het centrum van Amsterdam loopt. Je hebt het gevoel alsof je in een warm bad bent beland. Je hebt het gevoel dat iedereen op dat magische moment rond 20.00 uur Defensie omarmt. Er is op dat moment een bijzonder ogenblik van saamhorigheid. Misschien wordt mijn beeld vertroebeld, omdat ik me op dat moment onder gelijkgestemden begeef. Ik hoor graag van u hoe u dit ervaart.

Helaas is dit bijzonder gevoel maar van korte duur. Zo snel als het draagvlak voor Defensie is toegenomen, zo snel  is het draagvlak op 5 mei terug op het normale niveau. Het is weer ‘back to normal’ en we begeven ons met zijn allen weer in het feestgedruis van Bevrijdingsdag.

Hoewel de vooroorlogse beweging ‘het gebroken geweer’ niet meer bestaat, heeft zij, net als voor WOII, nog steeds een groot aantal medestanders in Nederland. Net als toen is het draagvlak in Nederland voor defensie-uitgaven zeer laag. Ik hoop voor ons allen, maar vooral voor onze kinderen, dat onze toekomstige ‘vijanden’ deze keer wel rekening willen houden met ‘onze spelregels’. Wij Nederlanders hebben namelijk een gruwelijke hekel aan valsspelers, maar zullen dat, als de tijd onverhoopt daar is en we zo doorgaan met Defensie, waarschijnlijk met onze mond kenbaar (moeten) maken.

KLTZ Marc de Natris
waarnemend voorzitter KVMO

(KVMO, 13 mei 2013)

Eerste van serie boeken ‘De Nederlandse Onderzeedienst in de Tweede Wereldoorlog’ aangeboden

Vandaag werd het uitgebreide boekwerk ‘De Nederlandse Onderzeedienst in de Tweede Wereldoorlog’ door de samensteller Gerard Horneman aangeboden aan C-ZSK Vice-admiraal Matthieu Borsboom.

Dankzij de jarenlange inzet heeft Gerard Horneman een gedeelte van de geschiedenis van de onderzeedienst toegankelijker gemaakt voor een breed publiek. Het was er al, maar dankzij zijn doorzettingsvermogen, aangevuld met de laatst beschikbaar gekomen informatie, zijn deze 4 werken hier nu voor ons beschikbaar. ‘Niet af’ zoals de schrijver en samensteller het zelf ook zegt, maar in ieder geval vanaf nu voor iedereen beschikbaar. Een fraai overzicht van feitelijk informatie van onze onderzeeboten in de Tweede Wereldoorlog.

Een mooi voorbeeld van iemand met het hart op de juiste plek, voor de Koninklijke Marine en voor de OZD in het bijzonder, is Gerard Horneman. Hij is jaren als vrijwilliger actief bij het marinemuseum, als vriend. En ook al weer een hele tijd in de traditiekamer van de Onderzeedienst.

Na de overhandiging van de eerste serie boeken gaf Vice-admiraal Borsboom de C-ZSK-coin aan Gerard Horneman. Als hartelijk danken voor zijn inzet. “Fijn om te zien en mee te maken dat niet alleen marinemensen enthousiaste ‘ambassadeurs’ kunnen zijn, maar ook mensen zoals u”.

Normaal gesproken wordt de ‘C-ZSK-coin’ aangeboden aan marinepersoneel dat zich bovenmatig inzet.

(Koninklijke Marine, 4 april 2012)

Explosief erfgoed gevonden in Oosterbeek

Tientallen hand- en mortiergranaten, antitank-munitie, een grote hoeveelheid pistool- en geweermunitie en diverse bijzondere vondsten die meer vertellen over de geschiedenis van de Slag om Arnhem. Dat is de opbrengst van de explosievenruiming en het archeologisch onderzoek dat werd gedaan voor en tijdens het baggeren van beekvijvers in Oosterbeek.


In november 2011 startte Waterschap Vallei & Eem met het baggeren van de beekvijvers in Oosterbeek. De vijvers liggen in het gebied - de zogenaamde Perimeter - waar de geallieerde troepen gedurende de Slag om Arnhem hun laatste toevlucht zochten, alvorens zich terug te trekken over de Nederrijn. Omdat de strijd om de Perimeter een belangrijk hoofdstuk vormt in de Slag om Arnhem, hechtten het waterschap en de gemeente Renkum grote waarde aan de zorgvuldige documentatie van de fysieke overblijfselen hiervan. Samen met de archeologen van Diachron UvA bv uit Amsterdam zorgde AVG Milieutechniek Heijen bv - de hoofdaannemer - voor het archeologisch onderzoek en de explosievenruiming. 


Zoals verwacht lagen in het gebied een aanzienlijke hoeveelheid wapens, munitie en uitrustingsstukken. De onderzoekers vonden een Brits machinepistool, lopen van een Duits machinegeweer en - verspreid over diverse vijvers - een stukgeslagen Duitse karabijn. Daarnaast troffen zij uitrustingsstukken aan, zoals een fraaie Britse parachutistenhelm, de helm van een Duitse Wehrmachtsoldaat, delen van gasmaskers en koppels, het opbergdoosje voor een Britse telescoopkijker, een kaartentas en een Duits etensketeltje. Een klem van een afwerpcontainer getuigt ervan dat een klein deel van de gedropte voorraden op zijn plek terecht kwam. Opvallend zijn ook de gevonden delen van legervoertuigen die in het gebied actief waren, zoals de blinderingskap van een Britse motorfiets en delen van de rupsketting van een zogenaamde Brencarrier.


De grootste groep vondsten bestond echter uit munitie. Het zoeken naar en ruimen van explosieven was niet zonder gevaar, zo toont de vondst van een zware, Duitse antitankmijn net onder het wateroppervlak. En doordat de munitie lange tijd in de bodem lag, waren veel explosieven instabiel, waardoor er kans op ontploffing bestond. Nadat alle explosieven waren beschreven, zijn ze onschadelijk gemaakt door de Explosieven Opruimingsdienst van Defensie.


Foto: Engelse antitank-granaat, gevonden in de Dunobeek aan de Fonteinallee in Oosterbeek


De vondsten uit de beken getuigen niet alleen van de hevige gevechten in de septemberdagen van 1944. Ook de 2e Slag om Arnhem, in april 1945, kan in de aangetroffen stukken worden herkend. Opvallend is dat de beken en vijvers in Oosterbeek ook na de Tweede Wereldoorlog de schuilplaats bleven voor wapens, munitie en (vermoedelijk) gestolen spullen. Zo kwamen er diverse lege kluisjes, geldkisten en bromfietsframes boven water. Eén van de kluisjes bevatte enkele 8mm filmrollen. Hoewel het verblijf onder water de filmrollen geen goed deed, zijn de beelden nog wel herkenbaar. Diachron zal proberen de oorspronkelijke eigenaar op te sporen.


Het veldonderzoek is vorige week afgerond. De overblijfselen worden momenteel samen met medewerkers van het Airbornemuseum bestudeerd. De resultaten hiervan worden op een later tijdstip uitgebracht in een rapport. Het waterschap kijkt nu samen met Diachron UvA bv naar mogelijkheden om enkele interessante stukken tentoon te stellen.


De baggerwerkzaamheden vinden nog tot eind februari plaats in de vijvers van de Oorsprongbeek, de Beek op de Hemelse berg, de Gielenbeek, de Zuiderbeek en de Dunobeek. 


(Bron: Waterschap Vallei en Eem, 3 februari 2012)

Landmacht zet herdenkingskruis Vught terug

Het houten herdenkingskruis op de fusilladeplaats in Vught staat na renovatie sinds vandaag weer op zijn vertrouwde plek. Het monument, kort na de bevrijding van kamp Vught geplaatst op initiatief van buurtbewoners, was in de loop der jaren gaan rotten.


Een aannemer in Nieuwkuijk had het kruis sinds december voor een opknapbeurt in handen. Vanmorgen haalden genisten het weer op. Na aankomst in Vught hebben landmachtmilitairen het herdenkingsteken samen met de aannemer teruggezet. Dat gebeurde met behulp van een zware geniekraan en onder toeziend oog van inwoners, media en de wethouder Wilbert Seuren uit Vught.


Het monument vormt een belangrijk onderdeel tijdens de jaarlijkse dodenherdenking. Nu staat het er weer keurig bij, precies zoals koningin Wilhelmina ooit wilde. Zij bezocht na de oorlog de herdenkingsplaats en zei te wensen dat het kruis er altijd zou blijven staan. Het monument is na de oorlog door 2 inwoners van Vught van houten stammen gemaakt. Dit om de mensen te gedenken die in het nabijgelegen concentratiekamp werden gefusilleerd.


(Bron: Defensie, 1 februari 2012)