Beantwoording Kamervragen over schoonmaakmiddel PX-10

Antwoorden op de schriftelijke vragen van de leden Eijsink en Kerstens (beiden PvdA) aan de minister van Defensie over het gebruik van PX-10 door Defensie (ingezonden 22 oktober 2014 met kenmerk 2014Z18661)

1 
Heeft u kennisgenomen van de uitzending van Een Vandaag van 20 oktober?1

Ja.

2
Hoe lang bent u al op de hoogte van de (mogelijk) schadelijke effecten voor de gezondheid door het gebruik van PX-10?

De documentatie die binnen Defensie is teruggevonden over mogelijke gezondheidseffecten van het werken met PX-10, gaat terug tot 1980. Vanaf 1981 zijn maatregelen getroffen om het gebruik van PX-10 te verminderen. Tevens zijn er vanaf dat moment voorzorgsmaatregelen (waaronder beschermende middelen) getroffen om mogelijke gezondheidsrisico’s te verkleinen. PX-10 is in de periode 1981-1996 stapsgewijs uitgefaseerd.

3
Kunt u aangeven waarom de Kamer destijds niet geïnformeerd is over de (mogelijke) schadelijke gevolgen van het gebruik van PX-10?

De Kamer is in de periode 2008-2011 over het gebruik van PX-10 en de gevolgen ervan geïnformeerd (zie het overzicht in de bijlage bij Kamerstuk 34 000 X, nr.
13).

4
Bent u bereid de interne documenten van uw ministerie over het gebruik en de (mogelijke) schadelijke gevolgen van het gebruik van PX-10 met de Kamer te delen?

Ja, daartoe ben ik bereid. De desbetreffende documenten zijn na een Wob- verzoek van Letselschade Haaglanden ClaimZorg in 2013 al openbaar gemaakt en zijn onder meer terug te vinden op de website van EenVandaag2.

5
Waarom is er, ondanks bekendheid sinds 1976 met de (mogelijke) gezondheidsrisico verbonden aan het gebruik van PX-10, toch voor gekozen het gebruik te handhaven?
6
Hoe oordeelt u over de inhoud van de brief van 26 juni 1984 van de toenmalig directeur Materieel, waarin hij, ondanks de bekendheid met de (mogelijke) schadelijke gevolgen van PX-10, aangeeft: "Het produkt PX- 10 blijft bij de KM (evenals KL en KLU) gehandhaafd."?

In de brief van 1984 staat ook vermeld welke voorzorgsmaatregelen er bij gebruik moeten worden getroffen en dat er actie is genomen om het gebruik van PX-10 te verminderen. De in 1981 getroffen maatregelen zijn aan uw Kamer gemeld bij de beantwoording van Kamervragen in 20083.

7
Overweegt u een contra-expertise over het gebruik en de blootstelling aan PX-10 uit te laten voeren?
8
Bent u van plan de rapporten van het RIVM als gevolg van de informatie in deze uitzending opnieuw tegen het licht te houden? Zo nee, waarom niet?
9
Kunt u aangeven welke maatregelen u gaat nemen naar aanleiding van deze uitzending? Zo nee, waarom niet?

Het RIVM is onafhankelijk en organiseert zelf haar contra-expertise. Dit is in het onderzoek naar de gevolgen van PX-10 ook gebeurd. Zoals ik uw Kamer in mijn brief van 23 oktober jl. (Kamerstuk 34 000 X, nr. 13) heb laten weten, heeft het RIVM twee gerenommeerde en internationaal hoog aangeschreven onderzoeksinstituten bij het onderzoek betrokken. Ook zijn de onderzoeksresultaten onderworpen aan een externe review door twee internationale experts.

Het RIVM bepaalt hoe het onderzoek wordt uitgevoerd, welke wetenschappelijke methoden daarvoor geschikt zijn en stelt het wetenschappelijke rapport op. Het RIVM hanteert daarbij de principes van zorgvuldigheid, betrouwbaarheid, controleerbaarheid, onpartijdigheid en onafhankelijkheid.

De Wet op het RIVM, waarin is vastgelegd welke taken het RIVM zelfstandig uitvoert, borgt haar onafhankelijkheid. In de wet is bepaald dat de minister geen aanwijzingen geeft voor de wijze van uitvoering en rapportage van de resultaten. Daarnaast schrijft de wet een Commissie van Toezicht voor met als taak het wetenschappelijk niveau van het RIVM te bewaken. Deze commissie ziet er  tevens op toe dat de kritiek van wetenschappelijke aard op correcte wijze wordt afgehandeld.


Verder onderschrijft het RIVM de code van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling. Dit houdt onder andere in dat geen invalshoeken worden uitgesloten en actief overleg wordt gepleegd met partijen die kritiek hebben op haar onderzoek.

Het RIVM heeft inmiddels laten weten - in lijn met de door het RIVM gehanteerde zorgvuldigheidseisen - de toxicoloog die in genoemde uitzending van Dossier EenVandaag het woord voert, uit te nodigen voor een gesprek samen met andere deskundigen. Het RIVM zal mij informeren over de uitkomsten en zal deze ook op haar eigen website plaatsen. De uitkomsten worden vanzelfsprekend tevens met uw Kamer gedeeld.

10

Vormt de uitzending van EenVandaag voor u aanleiding om zo spoedig mogelijk actie te ondernemen richting de oud-werknemers en hun nabestaanden? Zo ja, welke? Zo nee, waarom niet?

Het betrokken personeel is destijds over het onderzoek en de resultaten hiervan geïnformeerd. Ik betreur in hoge mate de onrust die nu opnieuw dreigt te ontstaan onder het (voormalige) defensiepersoneel. Medewerkers die zich zorgen maken, kunnen zich wenden tot het ABP Zorgloket (voormalig personeel) of de verantwoordelijk militair arts dan wel de bedrijfsarts (actief dienend personeel). Ook is informatie over PX-10 terug te vinden op de daarvoor ingerichte internetpagina van Defensie.

11

Kunt u deze vragen uiterlijk binnen één week beantwoorden?

Dat is helaas niet mogelijk gebleken.

 

1) www.eenvandaag.nl/binnenland/54704/defensie_ging_willens_en_wetens_door_met_giftig_ px_10

2) www.eenvandaag.nl/uploads/doc/PX10-rapport-XVI_site-4.pdf

3) Aanhangsel Handelingen 2008-2009, nr. 1780, antwoord op vragen 2 t/m 7 

(Tweede Kamer, 10 november 2014)

Kamerbrief over de dood van sergeant Boy van Geffen

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Datum 24 april 2014
Betreft Overlijden sergeant Boy van Geffen

Naar aanleiding van de uitzending van Een Vandaag op 9 april jl. over het overlijden van sergeant Boy van Geffen, heeft de vaste commissie voor Defensie mij verzocht te reageren (brief van 10 april jl. met kenmerk 2014Z06620/2014D13162). Met deze brief voldoe ik aan dit verzoek.

Op 8 juni 2011 heeft sergeant Van Geffen deelgenomen aan een gevechtsbereidheidsparcours. Dit parcours was onderdeel van de Voortgezette Kaderopleiding Luchtmobiel. Ongeveer anderhalf uur na afloop van het parcours is sergeant Van Geffen buiten bewustzijn geraakt en overgebracht naar het ziekenhuis in Weert. Daar bleek dat sprake was van ernstig hersenletsel. Op 14 juni 2011 is sergeant Van Geffen overleden.

Het overlijden van sergeant Van Geffen heeft diepe sporen nagelaten. Hij was jong en had zijn leven nog voor zich. Ik begrijp dan ook goed dat de nabestaanden van sergeant Van Geffen vragen hebben over de omstandigheden waaronder hij gewond is geraakt en over de uiteindelijke oorzaak van zijn overlijden. De commandant van sergeant Van Geffen en zorgverleners van het Commando Landstrijdkrachten staan zijn nabestaanden naar beste vermogen bij met informatie en ondersteuning.  De Onderzoeksraad voor Veiligheid en het Openbaar Ministerie hebben een onderzoek ingesteld naar het overlijden van sergeant Van Geffen. De Commandant Landstrijdkrachten heeft eveneens onderzoek laten verrichten met als doel herhaling van dit soort voorvallen te voorkomen. Het rapport van dit onderzoek stond in de uitzending van Een Vandaag centraal.

De vaste commissie voor Defensie heeft mij naar aanleiding van de uitzending verzocht in het bijzonder in te gaan op:

- de bereidheid een onafhankelijke derde met behulp van het medisch dossier de doodsoorzaak van sergeant Van Geffen vast te laten stellen;

- een overzicht van de aanpassingen in de oefening (mede) als gevolg van het incident en/of hoe de huidige opzet van de oefening eruit ziet;

- welke waarborgen er zijn in verband met de risico’s;

- de bereidheid de suggestie van de vakbond over te nemen de lopende dossiers door een onafhankelijke te laten bekijken;

- de overige elementen die verband houden met het incident zoals in de uitzending genoemd.

In opdracht van het Openbaar Ministerie heeft de patholoog-anatoom van het Nederlands Forensisch Instituut de oorzaak van het overlijden van sergeant Van Geffen onderzocht. De nabestaanden kunnen bij de Officier van Justitie een verzoek tot het verkrijgen een afschrift van het sectierapport indienen. Deze beslist of het verzoek – mede gelet op het belang en de fase van het onderzoek - kan worden ingewilligd. Als de Officier van Justitie het verzoek inwilligt, kunnen de nabestaanden het sectierapport ter beoordeling aan een andere deskundige voorleggen. Ik ben zonder meer bereid aan een dergelijk verzoek van de nabestaanden mee te werken.

Naar aanleiding van het overlijden van sergeant Van Geffen heeft de Commandant Landstrijdkrachten besloten om alle activiteiten in het kader van militaire zelfverdediging tijdelijk te staken. Op basis van het rapport van de commissie van onderzoek zijn de volgende maatregelen genomen:

- de sportinstructeurs zijn bijgeschoold op veiligheidsbewustzijn en op het aanleren van technieken voor militaire zelfverdediging en het toezien op de juiste uitvoering daarvan;

- de sportinstructeurs mogen alleen lessen verzorgen waarvoor zij over de benodigde bevoegdheden beschikken;

- bij het aanleren en trainen van gevechtstechnieken en bij het sparren mag het hoofd alleen worden getoucheerd of licht worden getroffen;

- bij het aanleren en trainen van gevechtstechnieken en bij het sparren mogen alleen door Defensie verstrekte materialen worden gebruikt;

- de sportinstructeurs zijn geschoold in het herkennen van en het handelen  bij letsel;

- de handleiding voor militaire zelfverdediging is geëvalueerd en er zijn kwaliteitsbewakers voor militaire zelfverdediging aangesteld;

- voorafgaand aan de Voortgezette Kaderopleiding Luchtmobiel wordt bezien of de deelnemers deze opleiding fysiek aankunnen;

- voor buitengewone activiteiten wordt een risicoanalyse uitgevoerd en  worden de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden vastgelegd;

- bij oefeningen is toereikende medische ondersteuning beschikbaar;

- er is een beleidskader voor vorming opgesteld.

Met inachtneming van deze maatregelen heeft de Commandant  Landstrijdkrachten de activiteiten op het gebied van militaire zelfverdediging per  15 april 2013 laten hervatten. Het gevechtsbereidheidsparcours wordt tot op  heden niet afgenomen. Op grond van het beleidskader voor vorming wordt eerst  bezien hoe het gevechtsbereidheidsparcours effectief en verantwoord kan worden  ingericht. Vanwege de taken en het operationele belang is het  gevechtsbereidheidsparcours sinds 11 maart 2013 wel weer onderdeel van de  opleiding en training van het Korps Commandotroepen. Daarbij gelden strikte  voorwaarden met betrekking tot de aanwezigheid van sportinstructeurs en  medische ondersteuning.

Wat de suggestie over het bezien van de lopende dossiers betreft, kan ik melden  dat ik daarover met de centrales van overheidspersoneel in overleg zal treden.  Overigens zijn er volgens mijn informatie geen vergelijkbare dossiers die op  afhandeling wachten. In de afgelopen jaren is een beperkt aantal voorvallen als  gevolg van activiteiten in het kader van militaire zelfverdediging gemeld. Daarbij  was geen sprake van blijvend letsel.

Voor het overige wil ik nog op twee punten ingaan. Volgens de uitzending van  Een Vandaag heeft Defensie de suggestie gewekt dat het overlijden van sergeant  Van Geffen ook aan hem zelf te wijten zou zijn. Ik betreur het zeer dat deze  indruk is ontstaan en wil onderstrepen dat, zoals ook de Commandant  Landstrijdkrachten in de uitzending heeft gezegd, Defensie verantwoordelijk is  voor de verwondingen die sergeant Van Geffen tijdens het  gevechtsbereidheidsparcours heeft opgelopen en voor het overlijden als gevolg  daarvan. Defensie neemt ook haar verantwoordelijkheid tegenover de  nabestaanden van sergeant Van Geffen.

In de uitzending werd ook gesteld dat Defensie nog steeds een gesloten  organisatie is. Ik ben van mening dat het tegendeel is gebleken uit de wijze van  handelen na het overlijden van sergeant Van Geffen. Het onderzoek dat is  uitgevoerd en het rapport dat dit heeft opgeleverd, de informatie die binnen de  organisatie en ook met de nabestaanden van sergeant Van Geffen is gedeeld en  de maatregelen die zijn genomen naar aanleiding van het ongeval, wijzen erop  dat Defensie heeft getracht zowel open als zorgvuldig te handelen.

Ten slotte heeft de commissie mij verzocht het vertrouwelijke rapport van het  onderzoek op de kortst mogelijke termijn openbaar aan de Kamer te zenden. Ik  heb dit rapport aanvankelijk met de rubricering personeelsvertrouwelijk aan de  Kamer gestuurd, onder meer omdat er persoonsgegevens in voorkomen.
Vanwege het belang dat ik hecht aan een open debat over deze kwestie is, na  overleg met de ouders van sergeant Van Geffen, besloten het rapport alsnog  zonder rubricering aan de Kamer toe te sturen. Wel zijn de desbetreffende  persoonsgegevens verwijderd.

Ik besef dat het verdriet om het overlijden van sergeant Van Geffen groot is. Dat kan ik niet wegnemen. Ik kan wel verzekeren dat Defensie maatregelen heeft getroffen om herhaling te voorkomen. De nabestaanden kunnen, als zij daar behoefte aan hebben, altijd bij Defensie terecht voor informatie en ondersteuning. Ook zal ik de nabestaanden van sergeant Van Geffen uitnodigen voor een persoonlijk gesprek.

DE MINISTER VAN DEFENSIE

J.A. Hennis-Plasschaert

(ministerie van Defensie, 24 april 2014)

EenVandaag: Wacht Defensie nog harder leed?

EenVandaag, 22 september 2012. Item over dreigende nieuwe bezuinigingen op Defensie. Sprekers: Dick Berlijn (ex-Commandant der Strijdkrachten), Jean Debie (voorzitter militaire vakbond VBM|NOV) en polemoloog Leon Wecke (Universiteit Nijmegen).

Defensie in de Stemwijzer

(Onderstaand de standpunten van de politieke partijen over eventuele verdere bezuinigingen op Defensie zoals weergegeven op de 'Stemwijzer' van ProDemos/EenVandaag. Voor de volledige standpunten (en de nuances), zie het bericht Defensie in de verkiezingsprogramma's.

Tegen nieuwe bezuinigingen: ChristenUnie, CDA, SGP, VVD
Voor nieuwe bezuinigingen: D66, GroenLinks, PvdD, PvdA, PVV, SP)

28. Bezuinigingen defensie

Stelling: De regering moet afzien van nieuwe bezuinigingen op defensie.

ChristenUnie: Eens
De onverantwoorde bezuinigingen van de afgelopen jaren hebben de slagkracht van de krijgsmacht zwaar aangetast, juist in een tijd dat delen van de wereld instabieler worden. De ChristenUnie maakt tegen de trend in de keuze voor defensie en staat niet alleen moreel, maar ook financieel achter onze mannen en vrouwen die betekenisvol werk verrichten. Zij hebben recht op een goede uitrusting en betrouwbaar materieel.

CDA: Eens
Om een innovatieve, veelzijdig inzetbare en slagvaardige krijgsmacht in stand te houden, zijn voldoende investeringen en duurzame financiering nodig. Het CDA is van mening dat verdere bezuinigingen op defensie de veelzijdige inzetbaarheid en de noodzakelijke slagkracht van de krijgsmachten aantasten.

D66: Oneens
De komende jaren moet Nederland fors bezuinigen om niet nóg meer schulden door te schuiven naar onze kinderen en kleinkinderen. Daarbij wordt defensie niet uitgezonderd. Bezuinigen kan door meer samen te werken met andere Europese landen. De Nederlandse krijgsmacht kan zich dankzij die betere samenwerking specialiseren. Slagkracht en kwaliteit blijven dan voldoende gewaarborgd.

GroenLinks: Oneens
De Nederlandse overheid moet ingrijpend bezuinigen om de begroting op orde te krijgen. Defensie moet niet uitgesloten worden van bezuinigingen. Er zijn aanzienlijke besparingen mogelijk als het Nederlandse leger beter gaat samenwerken met de legers van andere EU-landen. De defensietaken kunnen dan onderling worden verdeeld. Materieel, transportmiddelen, opleidingsfaciliteiten en kennis kunnen beter worden benut.

Partij voor de Dieren: Oneens
De Partij voor de Dieren is tegen deelname aan gevechtsmissies, dus de defenisiemacht kan worden verkleind. We zijn tegen de aanschaf van de JSF en ook andere militaire prestigeprojecten wijzen we af.

PvdA: Oneens
Door de crisis is er minder geld beschikbaar. Daarom is het belangrijk zorgvuldige keuzes te maken over wat we wel, en wat we niet doen. De Nederlandse krijgsmacht staat hoog aangeschreven en is in staat moeilijke taken te vervullen. Niettemin kan het ambitieniveau van de krijgsmacht omlaag en de doelmatigheid omhoog.

PVV: Oneens
In ons defensiebeleid staat het Nederlandse belang voorop. Aan ‘Vredesmissies’ doen we voor de helft minder mee en alleen nog als er een aantoonbaar Nederlands belang is.

SGP: Eens
Nederland moet blijven beschikken over een doeltreffende en geavanceerde krijgsmacht. De ambities zijn hoog, maar er is geen passend budget. De SGP vindt het schrijnend dat het Defensiebudget keer op keer wordt verlaagd. Het Defensiebudget moet juist worden verhoogd, op termijn, maar ook al in de komende kabinetsperiode.

SP: Oneens
In tijden waarin de overheid moet bezuinigen is het redelijk om ook van defensie een bijdrage te vragen.

VVD: Eens
Er is genoeg bezuinigd op defensie. De afgelopen jaren heeft de krijgsmacht met flinke bezuinigingen en een reorganisatie al een bovengemiddeld aandeel geleverd bij het gezond maken van de overheidsfinanciën. Als we een geloofwaardige krijgsmacht willen houden die ons land veiligheid biedt, kan er geen geld meer af.

(Stemwijzer TK 2012, 13 augustus 2012)

Intussen is ook het Kieskompas online gegaan. Vergeleken met de Stemwijzer is de informatie m.b.t. Defensie summier.

Stelling Kieskompas:


De Nederlandse defensiemacht mag blijvend worden verkleind

Helemaal mee eens: SP, Partij voor de Dieren, 50Plus

Mee eens: PvdA, GroenLinks, PVV

Neutraal: D66

Niet mee eens: VVD, CDA

Helemaal niet mee eens: ChristenUnie, SGP