'Russische spionnen jagen op Nederlandse wapenkennis'

Gerard den Elt

Rusland jaagt op Nederlandse wapentechnologie. Russische spionnen zijn hier daarom zeer actief. Dat zegt Ruslandkenner dr. Marcel de Haas, als onderzoeker verbonden aan het instituut voor internationale betrekkingen Clingendael.

''Rusland ligt jaren achterop qua militaire uitrusting. Het land wil tot en met 2020 met een investering van 600 miljard euro een forse inhaalslag maken'', zegt De Haas.

Glavnoye Razvedyvatel'noye Upravleniye (GRU)

''Nederland is als betrokkene bij de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter en de radartechnologie van bijvoorbeeld Thales interessant voor Russische spionnen.''

'Ordinair'
De Haas reageert daarmee op het bezoek dat de Russische president Vladimir Poetin vandaag aan Nederland brengt. ''Dat bezoek gaat ordinair om olie en gas.’’

Poetin wil volgens De Haas het Russische leger in ijltempo drastisch vernieuwen. Op het ogenblik bestaat het wapenarsenaal voor tachtig procent uit sterk verouderd materiaal. Rond 2020 moeten de (lucht)vloot en andere wapensystemen voor 70 procent zijn vernieuwd.

Rusland kampt volgens hem als wereldmacht met een gedateerde krijgsmacht. ''Het is daar armoe troef’’, zegt De Haas, die als wapeninspecteur het Russische wapenarsenaal heeft bekeken.

Nieuwe krijgsmacht
Alle inspanningen van de Russische inlichtingendiensten FSB en GRU zijn er volgens hem op gericht zo veel mogelijk militair-technologische kennis te vergaren en toe te passen in de nieuwe krijgsmacht.

De berechting deze week van twee Nederlanders wegens spionage voor de Russen noemt de wetenschapper ‘toeval'. Een ambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken zou 90.000 euro hebben gekregen voor vermeende spionageactiviteiten. Een F-16-piloot staat in hoger beroep terecht op verdenking militaire geheimen aan de Russen te hebben willen verkopen.

Vooral de kennis over de F-16 kan volgens De Haas interessant zijn voor de Russen. Zij ontwikkelen op het ogenblik de Sukhoi T-50, die de Russsische tegenhanger moet worden voor de Joint Strike Fighter.
Frankrijk

''Jarenlang heeft Rusland gepoogd in Frankrijk en Italië militaire technologie te kopen’’, verduidelijkt De Haas.

''Sinds de komst van een nieuwe minister van defensie, Sergei Shoygu, wordt het militair-industrieel complex weer op poten gezet. Om die reden wordt gejaagd op de laatste technische ontwikkelingen.’’

Omgekeerd zijn de westerse inlichtingendiensten veel minder actief in Rusland. ''Van Russische zijde is de spionage veel intensiever. Wij zitten hier niet op verouderde Russische technologie te wachten.’’

Muurval
De luitenant-kolonel b.d. zegt dat spionage van alle tijden is en na de val van de Muur zeker niet is opgehouden.

Hoewel de westerse wereld de indruk heeft in vrede te leven met de Russen, bestaat daar juist een ander beeld. ''Het westen wordt nog steeds als een bedreiging gezien. Er bestaat in Rusland een houding van argwaan en achterdocht ten opzichte van het westen.’’

Nederland moet volgens De Haas voorzichtig zijn met de handelsbetrekkingen met de Russen. Ons land is van groot strategisch belang voor de Russische gasexport. ''In plaats van met de Europese Unie als geheel zaken te doen, blijft Rusland zoeken naar onderlinge afspraken met staten. Zo werkt de verdeel-en-heers-politiek van Poetin.’’

(NU.nl, 8 april 2013)

OM eist in hoger beroep 4 jaar cel wegens spionage

De advocaat-generaal (OM) in Den Haag heeft vandaag een gevangenisstraf van 4 jaar geëist tegen een voormalig F16-piloot*. Volgens het OM heeft de 39-jarige verdachte staatsgeheime documenten onder zich heeft gehouden, geheime informatie aan niet-gerechtigden ter beschikking gesteld en een transactie voorbereid om tegen betaling staatsgeheime documenten te verkopen aan een buitenlandse mogendheid.

Nadat verdachte in 2010 ontslag had genomen bij de Koninklijke Luchtmacht heeft hij volgens het OM in strijd met de regels een aanzienlijke hoeveelheid gevoelige informatie op digitale gegevensdragers, waaronder staatsgeheime informatie, in zijn bezit gehouden. "Uit het dossier blijkt zonder twijfel dat verdachte wist dat hij staatsgeheime informatie onder zich had, terwijl dat niet was toegestaan en ook strafbaar is," aldus de advocaat-generaal op de zitting. De informatie is ook enige tijd in het bezit geweest van kennissen en een verhuisbedrijf.

In de visie van het OM had verdachte daarnaast de intentie om op 17 maart 2011 tegen betaling van 500.000 euro staatsgeheime documenten te verkopen aan een attaché van de Russische ambassade in Nederland. De documenten zouden staatsgeheime informatie over de F16 bevatten.

De advocaat-generaal vindt een gevangenisstraf van 4 jaar passen bij de ernst van de feiten. "Verdachte heeft de zware verantwoordelijkheid die op hem rustte als F16-vlieger en naderhand bij de verplichting tot inlevering van staatsgeheime documenten, ernstig verwaarloosd en daarmee ook bewust de reële kans aanvaard dat de documenten in verkeerde handen konden komen." Bij de strafeis is daarnaast rekening gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de verdachte. Die omstandigheden, en een gedeeltelijke vrijspraak bij de rechtbank die bij het gerechtshof niet meer aan de orde is, maken dat de strafeis in hoger beroep lager uitvalt dan in eerste aanleg.

De rechtbank in Den Haag veroordeelde de verdachte eerder tot 5 jaar cel, conform de eis van de officier van justitie. De verdachte stelde hoger beroep in.

Uitspraak volgt eind april 2013.

(Openbaar Ministerie, 4 april 2013)

[Zie ook uitspraak in eerste aanleg, Rechtbank 's-Gravenhage, december 2011]

*Chris Vaneker

Van spionage verdachte ambtenaar voor de rechter

Raymond P. uit Den Haag zou zeven jaar lang vertrouwelijke informatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken hebben verkocht aan een spionnenechtpaar. In ruil voor die informatie zou hij geld hebben gekregen. Morgen staat hij voor de rechter.

Bingo 
Hij dacht dat hij voor het ministerie van Buitenlandse Zaken op dienstreis ging naar Bangkok, maar de 61-jarige Raymond P., medewerker van het ministerie, werd op 24 maart 2012 aangehouden op Schiphol. En het was direct bingo: in zijn bagage werd een brillenkoker gevonden met vijf usb-sticks.

Daarop geheime informatie van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Waarschijnlijk spionagemateriaal, dat hij wilde overhandigen aan een Russisch spionnenechtpaar.

Levenslang
Morgen staat hij voor de rechtbank in Den Haag. Op verdenking van het verstrekken van staatsgeheimen aan een buitenlandse mogendheid, ambtelijke omkoping, witwassen en het bezit van een vuurwapen. De maximale gevangenisstraf daarvoor is levenslang.

KGB 
Justitie kwam hem op het spoor na de aanhouding van een Russisch echtpaar in het Duitse Marburg, dat daar al tientallen jaren was ingeburgerd onder de namen Andreas Anschlag en Heidrun Freud. Ze werkten al jarenlang voor de Russische geheime dienst KGB. In hun administratie kwam agent BR voor, en na enig onderzoek leidde het spoor naar Raymond P, visumspecialist op het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Libië
Op de computer van het Russische spionnenechtpaar zijn 80 vertrouwelijke documenten gevonden, die afkomstig zijn van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. Raymond P. verstrekte informatie over onder meer de werking van de geheime dienst van de NAVO, informatie over de NAVO-operatie in Libië en het veiligheidsplan van een Nederlandse ambassade in het buitenland.

Coderen 
Daarnaast gaf hij details over de seksuele geaardheid van ambtenaren op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens justitie kreeg hij les van het Russische echtpaar in het coderen van geheime boodschappen.

Vanavond geven het hoofd van de AIVD Rob Bertholee, persofficier van justitie van het OM in Den Haag Wouter Bos en expert geheime diensten Erich Schmidt Eenboom commentaar op de strafzaak.

(Nieuwsuur, 28 januari 2013)

Uitzending: Ned. 2, 22.00 uur

Raymond P. genoemd in officiële aanklacht tegen vermoedelijke Russische spionnen in Duitsland

Raymond Poeteray

(De Nederlandse ambtenaar Raymond P. (Poeteray) wordt, weliswaar niet bij naam, genoemd in de aanklacht die op 14 september is uitgebracht tegen twee vermoedelijke Russische spionnen die onder een dekmantel in Duitsland leefden. De aanklacht is vandaag, 27 september, openbaar gemaakt. De passage over de Nederlander heb ik onderstreept, HdV)



Anklage wegen mutmaßlicher Spionage

Die Bundesanwaltschaft hat am 14. September 2012 beim Oberlandesgericht Stuttgart gegen zwei mutmaßliche hauptamtliche Mitarbeiter des russischen Auslandsnachrichtendienstes SWR Anklage wegen geheimdienstlicher Agententätigkeit (§ 99 Abs. 1 Nr. 1 StGB) und mittelbarer Falschbeurkundung (§ 271 Abs. 1 und 2 StGB) erhoben.

Die Anklage geht im Wesentlichen von folgendem Sachverhalt aus:

Die Angeschuldigten sind seit mehr als 20 Jahren in der Bundesrepublik Deutschland als hauptamtliche Mitarbeiter für den russischen Auslandsnachrichtendienst SWR tätig. Sie reisten 1988 und 1990 als vorgebliche österreichische Staatsangehörige südamerikanischer Herkunft unter den Aliasnamen Andreas und Heidrun A. in die Bundesrepublik Deutschland ein. Unter dieser mit falschen österreichischen Ausweispapieren untermauerten Legende bauten sie sich eine bürgerliche Existenz auf, mit der sie ihre geheimdienstliche Tätigkeit tarnten.

Die Angeschuldigten hatten die Aufgabe, Informationen über die politische und militärpolitische Strategie der EU und der NATO zu gewinnen. Zu diesem Zweck führten sie von Oktober 2008 bis August 2011 als geheimdienstliche Instrukteure einen weiteren Agenten, der ihnen aus dem niederländischen Außenministerium amtliche Dokumente über EU- und NATO-Angelegenheiten lieferte. Diese leitete der Angeschuldigte alias Andreas A. über sogenannte tote Briefkästen an seine Zentrale weiter. Außerdem berichteten die Angeschuldigten von den Treffen mit ihrer niederländischen Quelle. Bis zu ihrer Festnahme am 18. Oktober 2011 (vgl. Pressemitteilung Nr. 32/2011 vom 21. Oktober 2011) beschafften sie darüber hinaus auch selbst Erkenntnisse aus dem politisch-gesellschaftlichen Bereich über allgemein- und sicherheitspolitische Aspekte der Beziehungen der Bundesrepublik Deutschland, der EU und der NATO zu Russland.

Während der gesamten Dauer ihrer geheimdienstlichen Tätigkeit standen die Angeschuldigten in regelmäßigem Kontakt mit ihrer Führungsstelle. Ihre Anweisungen erhielten sie hauptsächlich mittels Agentenfunk. Ihre Meldungen an die Geheimdienstzentrale übermittelten sie hingegen per Satellitenübertragung. Außerdem nutzten sie ein Internetvideoportal für versteckte Botschaften.

Für ihre Agententätigkeit erhielten die Angeschuldigten feste Bezüge, die sich in den letzten Jahren auf knapp 100.000 Euro pro Jahr beliefen.

Der Aufdeckung der Legendierung der Angeschuldigten gingen umfangreiche Erhebungen des Bundesamtes für Verfassungsschutz voraus. Deren Ergebnisse führten zur Festnahme der Angeschuldigten im Oktober 2011 und bildeten den Ausgangspunkt für das Verfahren.

Die Angeschuldigten befinden sich weiterhin in Untersuchungshaft.

(Generalbundesanwalt, 27 september 2012)

'Van spionage verdachte ambtenaar ontving 90.000 euro'

De 60-jarige ambtenaar van Buitenlandse Zaken die jarenlang vertrouwelijke informatie zou hebben doorgespeeld aan de Russische inlichtingendienst, ontving daarvoor iedere maand een 'spionageloon'.

Het ging in totaal om circa 90.000 euro, zei dinsdag de officier van justitie tijdens een zitting bij de rechtbank in Den Haag. P. zou dat geld hebben witgewassen.

In het onderzoek stuitte justitie op 450 vertrouwelijke documenten. Die werden gevonden in het huis van Raymond P. (Poeteray), op usb-sticks en op de laptop van een agent van de Russiche geheime dienst. Het zou daarbij onder meer om staatsgeheimen gaan.

''P. ontving een loon in hoogte en frequentie, dat de informatie van zodanig gewicht moet zijn geweest, dat het om staatsgeheimen gaat", zei de aanklager. Hij zocht de informatie op, leverde deze aan de Russen en kreeg het geld enkele dagen later gestort, aldus justitie.

Veiligheidsplan
Het werd dinsdag niet duidelijk wat de inhoud van de documenten precies is. De officier van justitie sprak wel onder meer over een veiligheidsplan van de Nederlandse ambassade in Chili.

P. werd eerder dit jaar aangehouden op Schiphol. Hij ging op dienstreis naar Bangkok. In zijn brillenkoker zou hij een usb-stick hebben gehad, met vertrouwelijke informatie. Volgens het OM kampte hij al jarenlang met schulden en werd hij daarom door de Russen gerekruteerd. P. kwam in beeld tijdens een Duits onderzoek naar spionage.

De rechtbank wil dat in ieder geval nog de zoon van P. wordt gehoord als getuige, eveneens als een Duits echtpaar dat een rol in de vermeende spionage speelde. Op verzoek van de verdediging worden mogelijk nog wel medewerkers van de AIVD gehoord.

Zwijgt
P. zwijgt tot nog toe in alle toonaarden over de verdenking. Hij heeft alleen wapenbezit bekend. Zijn advocaat probeerde tevergeefs hem op vrije voeten te krijgen. De zaak gaat op 21 augustus verder.

Raymond P. zorgde in 2008 als ambassademedewerker van het consulaat in Hongkong voor een internationale rel. Hij zou zijn Koreaanse adoptiedochter hebben afgestaan aan de autoriteiten van Hongkong wegens ernstige opvoedingsproblemen. Hij werd daarna overgeplaatst.

(ANP/Nu.nl, 5 juni 2012)

Ambtenaar vast op verdenking van omkoping en voorbereiden verspreiden staatsgeheimen

De rechter-commissaris in Den Haag heeft vandaag een 60-jarige Hagenaar, werkzaam als consulair medewerker bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken, voor 14 dagen in bewaring gesteld. De man werd op 24 maart aangehouden.

De Hagenaar wordt verdacht van ambtelijke omkoping, omdat hij gedurende een periode van ongeveer 7 jaar vertrouwelijke informatie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken zou hebben verstrekt aan een echtpaar*, woonachtig in Duitsland. In ruil voor het verstrekken van informatie zou de man maandelijks een geldbedrag hebben gekregen. Onderzocht wordt of de verstrekte informatie als staatsgeheim kan worden aangeduid.

Daarnaast wordt hij verdacht van voorbereidingshandelingen om het verspreiden van staatsgeheimen mogelijk te maken. Verder wordt hij verdacht van witwassen en het bezit van een vuurwapen.

Genoemd echtpaar zit sinds 18 oktober 2011 vast in Duitsland op verdenking van het verrichten van spionageactiviteiten voor een Russische inlichtingendienst.

De zaak tegen de medewerker van het Ministerie van Buitenlandse zaken kwam aan het licht tijdens het onderzoek van de Duitse autoriteiten naar dit echtpaar. Na een rechtshulpverzoek van de Duitse autoriteiten heeft de Rijksrecherche, onder leiding van het Openbaar Ministerie in Den Haag, het onderzoek naar de Hagenaar overgenomen. De Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst heeft in het kader van het onderzoek meerdere ambtsberichten verstrekt.

De verdachte zit in beperkingen. Dat wil zeggen dat hij alleen contact met zijn advocaat mag hebben. Het Openbaar Ministerie is daarom terughoudend met het verstrekken van informatie.

(Openbaar Ministerie, 30 maart 2012)

*Het betreft hier hoogstwaarschijnlijk het echtpaar Andreas en Heidrun Anschlag dat gedurende een 20-tal jaren voor de Russische buitenlandse inlichtingendienst SVR zou hebben gespionneerd. Over hun arrestatie is uitvoerig bericht in de Duitse media, zie bijvoorbeeld dit Engelstalig bericht van Der Spiegel. Ze waren volgens berichten in de Duitse media geïnteresseerd in politieke en militaire informatie, zoals discussies over de toekomst van de NAVO. De Nederlandse verdachte zou van of via hen gedurende zeven jaar iedere maand het equivalent van zijn maandsalaris voor bewezen diensten hebben ontvangen. hdv.

Embleem SVR (Sluzjba Vnesjnej Razvedki)