Ko Colijn*
Op het moment van schrijven lopen winnaar 1 (Mark Rutte) en winnaar 2 (Diederik Samsom) de deur uit bij verkenner 1 (Henk Kamp) en spreken voor de microfoon hun eerste voorzichtige liefdesverklaring uit. Te vroeg om te concluderen dat een tweepartijenkabinet in de maak is, maar het moet wel heel gek lopen als het geen paarse mengkleur krijgt.
Winnaar 1 wil miljarden op ontwikkelingssamenwerking bezuinigen en Defensie ontzien. Winnaar 2 wil precies het omgekeerde, een miljard euro op Defensie bezuinigen en ontwikkelingssamenwerking in tact laten. Wat heet, daar mag zelfs nog wat bij. Het debat van de dag gaat over de vermoedelijke manier waarop de twee partijen, PvdA en VVD, dit soort onverenigbare doelen zullen gaan verwezenlijken. Ik zie grofweg vier manieren.
De eerste is om het probleem op te lossen door halve maatregelen te nemen. Letterlijk: er wordt 500 miljoen euro op Defensie bezuinigd en ontwikkelingssamenwerking lijdt ook halve pijn. Oneerlijk, zegt de ontwikkelingsexpert. ‘Er is minder oorlog in de wereld dan vroeger en er zijn nog steeds anderhalf miljard mensen zonder schoon water: die 0.7% van het nationaal inkomen is aan ontwikkelingsprojecten goed besteed en internationaal verplicht’. Oneerlijk, zegt de generaal. ‘Defensie en ontwikkelingssamenwerking kennen totaal verschillende uitgangspunten. Op Defensie wordt nu al voor de tiende keer bezuinigd in twintig jaar, zelfs na 9/11 waren we de klos terwijl ieder land z’n defensiebudget toen verhoogde. Nu is OS een keer aan de beurt’. Uitkomst: (-,-)
De tweede manier is om Defensie en OS in een groter mandje te leggen, naast de rollators en de forensentax en de hypotheekaftrek bijvoorbeeld. Daar wordt dan een ‘taakstelling’ bij gezet en dan hangt het er maar van af wie het gelag betaalt. De huizenbezitter? Dan houdt Defensie misschien zijn onderzeebootdienst, of twee mijnenjagers, of OS trekt aan het langste eind. Erg bevredigend is het afruilen toch al niet, maar deze manier heeft als extra bezwaar dat je ineens Hollandse huizen en zeemijnen in de Straat van Hormoez tegen elkaar moet afwegen. Dat is toch lastiger dan het nut van een politiemissie vergelijken met het nut van een landbouwproject. Hoe dan ook: het kan met zo’n grotere mand beter, maar natuurlijk ook slechter uitpakken voor Defensie. Het ruilproces is ongewis, de arena is gevuld met onbekende rivalen. Uitkomst:
(-,+) maar we weten niet voor wie.
De derde manier is dat men nog eens nadenkt en de prioriteiten totaal herziet. Net als ze aan tafel gaan bij de formateur ontvangen de onderhandelaars een briefadvies van de Adviesraad InternationaleVraagstukken en lezen daarin dat de maat vol is: er kan geen cent meer bezuinigd worden op Defensie, op straffe van instorten van de krijgsmacht en in de brief staat bovendien dat Nederland in dat geval zijn verdragsrechtelijke verplichtingen niet meer nakomt (!) en grondwettelijke taken niet meer kan uitvoeren. De onderhandelaars schrikken zich een ongeluk en besluiten Defensie hors categorie te verklaren: er zal niet op worden bezuinigd. (Deze optie steunen u en ik van harte, ook al is dat van die schending van verdragsrechtelijke verplichtingen wel wat kras). Uitkomst (+,+) . Kans dat het zo zal gaan: klein.
Blijft over optie vier. Aan een bezuiniging lijkt niet te ontkomen, je moet het altijd proberen maar de crisis is de baas. Defensie en OS laten zich niet tegen elkaar uitspelen. Beide zijn nodig en ze zoeken elkaar nu juist op. Veiligheid wordt een speerpunt van ontwikkelingssamenwerking. Zonder veiligheid geen economische ontwikkeling, geen mensenrechten, geen fatsoenlijk bestuur, geen misdaadbestrijding, en last but not least, geen handelspartner. Wordt de krijgsmacht dan een soort soft force? Helemaal niet. Vijfentwintig jaar geleden waren negen van tien van alle burgeroorlogen in de wereld ‘nieuw’. Nu is dat ongeveer de helft, de andere helft is doorstartoorlog. We vergaten daar te stabiliseren, of deden het niet lang en robuust genoeg. Mijn voorstel zou zijn om de krijgsmacht, èn ontwikkelingssamenwerking, èn de BV Nederland te belonen door een groot deel van hun bezuinigingen terug te sluizen naar een veiligheid-voor-ontwikkelingsfonds. Uitkomst (+,+) . Oogt paars, maar is beter dan twee maal niks.
* prof. dr. J. (Ko) Colijn is defensiespecialist, directeur van ‘Instituut Clingendael’, redacteur van
Vrij Nederland en hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
(Marineblad, oktober 2012)
Posts tonen met het label Ko Colijn. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Ko Colijn. Alle posts tonen
vrijdag 28 september 2012
donderdag 6 september 2012
'Voor wat hoort wat'
Bezuinigingen op Defensie: een uitgeklede krijgsmacht waarmee Nederland internationaal afhaakt.
Door Ko Colijn
De verkiezingscampagne maakt zich druk om leugentjes: werken drie ziekenhuizen wel of niet samen, stijgt de inflatie bij de VVD een beetje minder meer, meer minder, minder minder of méér meer dan bij de PvdA? Bij de volgende verkiezingen zullen alle lijsttrekkers in een door John de Mol ontworpen format voor een spelletjesshow ritueel aan de polygraaf moeten.
De grootste leugen mag uit naam van de ‘onpartijdigheid’ zo niet genoemd worden: de PVV mag pronken met gunstige uitkomsten van de CPB-doorrekeningen waarin het uitstappen uit de euro en vooruit, ook maar meteen de Europese Unie, niet zijn verdisconteerd. Een politieke partij mag zelf bepalen wat wel en niet wordt doorgerekend. Dat is te vergelijken met het aanvragen van een gezondheidsverklaring door mijn moeder voor het verlengen van haar rijbewijs, waarbij haar leeftijd (94), rolstoel en gezichtsvermogen van 20% even mogen worden weggelaten.
Zelf werd ik ook van leugens beticht toen ik een paar maanden geleden op een achterbanbijeenkomst van een vrij grote sociaal-democratische partij was uitgenodigd om een column toe te lichten waarin ik die partij verweet wel erg gemakkelijk nog eens een miljard extra op Defensie te bezuinigen. Toornig verzekerde de partijleider dat hij zeer verantwoorde keuzes had gemaakt op basis van de zogeheten variant-C uit de Defensieverkenningen. ‘Veiligheid Brengen’ heette die beleidsoptie. Heel kort gezegd: niet alleen je eigen land verdedigen maar ook in Verweggistan meebouwen aan een veilige en rechtvaardige wereld. Wilde hij concreet aangeven hoe hij dat met nog eens een bezuiniging van een miljard dacht te kunnen doen? Nee, wilde hij niet, zijn achterban moest geduld hebben tot eind augustus als de nieuwe doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s door het CPB zouden verschijnen.
Ik dacht dat hij sprookjes vertelde over die C-variant en zei dat zijn bezuinigingen toch wel verdacht veel trekjes vertoonden van de G-variant van ambtelijke bezuinigers uit 2010: een uitgeklede krijgsmacht waarmee Nederland internationaal dreigde af te haken en vooral de landmacht zou bloeden. De bezuinigingsambtenaren hadden destijds al eerlijk toegegeven dat dit serieuze consequenties zou hebben. Ons wachtte bijvoorbeeld ‘het risico dat Nederland binnen de VN, de NAVO en de EU wordt gezien als een free rider’. Niets daarvan, antwoordde de boze partijleider en in een net avondblad liet hij weten dat hij de boodschapper eens even flink de oren had gewassen. Ai, beschaamd droop ik af en besloot een tijdje onder te duiken.
Nu liggen die CPB-commentaren er. Bij de 1 miljard bezuinigingen van die sociaal-democratische partij merkt het CPB op dat de partij weliswaar ‘kiest voor de C-variant’ maar dat meer dan de helft (verderop in het rapport staat 0,6 miljard!) uit de free rider-variant G komt. (Wat lijkt op kiezen voor Europa, maar uit de EU en de euro stappen.) Ook de SP en GroenLinks hebben flink uit die G-variant geplukt. En ook D66 neemt de landmacht op de korrel door de helft van haar 500 miljoen bezuinigingen te zoeken in een donkergroene taakstelling.
Minister Hillen (Defensie) gooide er nog een schepje bovenop. Op 31 augustus schreef hij de Tweede Kamer dat de krijgsmacht bij dergelijke bezuinigingen niet langer ‘veelzijdig inzetbaar’ zou zijn, en dat die bezuinigingen ‘grote consequenties voor de samenhang van de krijgsmacht en voor de samenwerking met de bondgenoten’ gaan hebben: ‘variant G uit de heroverwegingen bijvoorbeeld, waarnaar enkele partijen blijkens het CPB naar verwijzen, behelst grootscheepse reducties waardoor de zelfbescherming, het escalatievermogen en het voortzettingsvermogen in de lucht en op het land worden verminderd. Die variant heft zelfs de Landmacht als organisatie op.’
Dat laatste vind ik te ver gaan, al voorzagen de bezuinigingsambtenaren inderdaad wel opheffing van ‘het Commando landstrijdkrachten als organisatie’. Interessant en juist is hoe Hillen en passant een andere ‘leugen’ doorprikt. Veel partijen zien de oplossing voor hun bezuinigingsdrift in samenwerking en taakverdeling met (Europese) bondgenoten. Schei toch uit, zegt Hillen, die landen zien ons al aankomen. Wie zelf niets meer te bieden heeft, moet echt niet verwachten dat anderen ons zullen belonen door taken over te nemen.
(Vrij Nederland, 6 september 2012)
Door Ko Colijn
De verkiezingscampagne maakt zich druk om leugentjes: werken drie ziekenhuizen wel of niet samen, stijgt de inflatie bij de VVD een beetje minder meer, meer minder, minder minder of méér meer dan bij de PvdA? Bij de volgende verkiezingen zullen alle lijsttrekkers in een door John de Mol ontworpen format voor een spelletjesshow ritueel aan de polygraaf moeten.
De grootste leugen mag uit naam van de ‘onpartijdigheid’ zo niet genoemd worden: de PVV mag pronken met gunstige uitkomsten van de CPB-doorrekeningen waarin het uitstappen uit de euro en vooruit, ook maar meteen de Europese Unie, niet zijn verdisconteerd. Een politieke partij mag zelf bepalen wat wel en niet wordt doorgerekend. Dat is te vergelijken met het aanvragen van een gezondheidsverklaring door mijn moeder voor het verlengen van haar rijbewijs, waarbij haar leeftijd (94), rolstoel en gezichtsvermogen van 20% even mogen worden weggelaten.
Zelf werd ik ook van leugens beticht toen ik een paar maanden geleden op een achterbanbijeenkomst van een vrij grote sociaal-democratische partij was uitgenodigd om een column toe te lichten waarin ik die partij verweet wel erg gemakkelijk nog eens een miljard extra op Defensie te bezuinigen. Toornig verzekerde de partijleider dat hij zeer verantwoorde keuzes had gemaakt op basis van de zogeheten variant-C uit de Defensieverkenningen. ‘Veiligheid Brengen’ heette die beleidsoptie. Heel kort gezegd: niet alleen je eigen land verdedigen maar ook in Verweggistan meebouwen aan een veilige en rechtvaardige wereld. Wilde hij concreet aangeven hoe hij dat met nog eens een bezuiniging van een miljard dacht te kunnen doen? Nee, wilde hij niet, zijn achterban moest geduld hebben tot eind augustus als de nieuwe doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s door het CPB zouden verschijnen.
Ik dacht dat hij sprookjes vertelde over die C-variant en zei dat zijn bezuinigingen toch wel verdacht veel trekjes vertoonden van de G-variant van ambtelijke bezuinigers uit 2010: een uitgeklede krijgsmacht waarmee Nederland internationaal dreigde af te haken en vooral de landmacht zou bloeden. De bezuinigingsambtenaren hadden destijds al eerlijk toegegeven dat dit serieuze consequenties zou hebben. Ons wachtte bijvoorbeeld ‘het risico dat Nederland binnen de VN, de NAVO en de EU wordt gezien als een free rider’. Niets daarvan, antwoordde de boze partijleider en in een net avondblad liet hij weten dat hij de boodschapper eens even flink de oren had gewassen. Ai, beschaamd droop ik af en besloot een tijdje onder te duiken.
Nu liggen die CPB-commentaren er. Bij de 1 miljard bezuinigingen van die sociaal-democratische partij merkt het CPB op dat de partij weliswaar ‘kiest voor de C-variant’ maar dat meer dan de helft (verderop in het rapport staat 0,6 miljard!) uit de free rider-variant G komt. (Wat lijkt op kiezen voor Europa, maar uit de EU en de euro stappen.) Ook de SP en GroenLinks hebben flink uit die G-variant geplukt. En ook D66 neemt de landmacht op de korrel door de helft van haar 500 miljoen bezuinigingen te zoeken in een donkergroene taakstelling.
Minister Hillen (Defensie) gooide er nog een schepje bovenop. Op 31 augustus schreef hij de Tweede Kamer dat de krijgsmacht bij dergelijke bezuinigingen niet langer ‘veelzijdig inzetbaar’ zou zijn, en dat die bezuinigingen ‘grote consequenties voor de samenhang van de krijgsmacht en voor de samenwerking met de bondgenoten’ gaan hebben: ‘variant G uit de heroverwegingen bijvoorbeeld, waarnaar enkele partijen blijkens het CPB naar verwijzen, behelst grootscheepse reducties waardoor de zelfbescherming, het escalatievermogen en het voortzettingsvermogen in de lucht en op het land worden verminderd. Die variant heft zelfs de Landmacht als organisatie op.’
Dat laatste vind ik te ver gaan, al voorzagen de bezuinigingsambtenaren inderdaad wel opheffing van ‘het Commando landstrijdkrachten als organisatie’. Interessant en juist is hoe Hillen en passant een andere ‘leugen’ doorprikt. Veel partijen zien de oplossing voor hun bezuinigingsdrift in samenwerking en taakverdeling met (Europese) bondgenoten. Schei toch uit, zegt Hillen, die landen zien ons al aankomen. Wie zelf niets meer te bieden heeft, moet echt niet verwachten dat anderen ons zullen belonen door taken over te nemen.
(Vrij Nederland, 6 september 2012)
Abonneren op:
Posts (Atom)