GOV|MHB: 'Jeanine, het is vijf voor twaalf'

OPINIE HARM DE JONGE   Zonder duidelijk perspectief zullen militairen het vertrouwen in de politieke leiding verder verliezen, waarschuwt Harm de Jonge

Wrang is dat we nu opnieuw gaan meemaken dat schepen en wapensystemen verkocht gaan worden en dat eenheden opgeheven zullen worden

De minister van defensie heeft een steeds groter wordend probleem. Toen ze eind 2012 aantrad had Defensie een onafgebroken periode van 22 jaar van bezuinigen achter de rug: élk jaar minder te besteden. Haar voorganger minister Hans Hillen had in het eerste kabinet-Rutte aangegeven dat "Defensie door het ijs is gezakt" en dat het klaar moest zijn met bezuinigingen op Defensie. Het personeel ziet met lede ogen aan dat elke nieuwe kaalslag, in 2011 maar liefst 1 miljard, wordt verkocht als een verbetering. Van hen wordt iedere keer verwacht zichzelf weg te cijferen en met de veel geroemde can do-mentaliteit hetzelfde werk te blijven doen met veel minder mensen. Zo langzamerhand een volkomen onwerkbare situatie.

De minister weet dus dat het defensiepersoneel, waarvoor zij telkenmale zegt zo'n bewondering te hebben, geen vertrouwen meer heeft in de (politieke) leiding van haar departement. Wanneer wij ons verder realiseren dat de opdrachten die militairen krijgen bijna altijd het optreden in buitengewone omstandigheden betreffen, waarbij - anders dan bij overige overheidsdiensten - bij militairen de opdracht boven de eigen veiligheid gaat, dan is vertrouwen in de politieke en militaire leiding van levensbelang.

De minister als politiek leider van het departement moet dan natuurlijk wel investeren in die vertrouwensband met haar personeel. Dat deed zij wel bij haar aantreden toen ze meldde dat het nu uit moest zijn met het snijden in de operationele eenheden. Wrang is dus dat we nu kennelijk opnieuw gaan meemaken dat schepen en wapensystemen verkocht gaan worden en dat eenheden opgeheven zullen worden.

Gebrek aan visie
Natuurlijk konden we dit zien aankomen. Immers, de minister meldde al in mei van dit jaar dat, boven op de 1 miljard uit 2011, nu een verdere 330 miljoen moest worden ingeleverd. En dan hoef je geen strategische tijger te zijn om te beseffen dat die reducties, binnen de reeds uitgemergelde krijgsmacht, eenvoudig kunnen worden ingekopt door operationele eenheden op te heffen en het personeel te laten afvloeien. Voor dit laatste hoeft ze niet eens haar best te doen, het personeel houdt het voor gezien en loopt vanzelf weg.

De wijze waarop invulling gegeven wordt aan de bezuinigingen getuigt niet van een visie. Het is gewoon strepen tot de boekhouder tevreden is gesteld zonder je al te veel af te vragen in hoeverre je nu nog de gewenste samenhang in je krijgsmacht overeind kan houden. Er zijn meer en andere creatieve oplossingen te bedenken, maar die zijn kennelijk niet aan de minister vanuit haar staf aangereikt. Wat blijkt nu verder uit die voorgenomen maatregelen? Niet alleen een gloednieuw peperduur marineschip, de Zr. Ms. Karel Doorman, waar grote en eerder politiek geaccordeerde behoefte aan is, wordt verkocht, maar bij de Koninklijke Landmacht worden kennelijk ook gloednieuwe pantservoertuigen CV90 in de verkoop gedaan. Ook deze zijn bijna afgeleverd, maar kunnen nu onmiddellijk in de verkoop voor een fractie van de koopwaarde.

Stip op de horizon
Het op deze wijze van de hand doen van systemen, en dus het laten verdampen van overheidsgeld, laat zien dat opeenvolgende kabinetten Defensie als een bezuinigingspost hebben beschouwd. Er is geen visie en de politiek heeft klaarblijkelijk geen idee waar het met de krijgsmacht naar toe wil. Het personeel roept al jaren om een richting. Sinds maandagavond mag dit binnen VVD-kringen geen visie meer worden genoemd, wat de minister van defensie er niet van zou moeten weerhouden om haar personeel te vertellen waar zij nu eigenlijk naar toe wil. En dat moet dan méér dan louter boekhouden zijn.

Wat het defensiepersoneel nodig heeft is een stip op de horizon, waarbij van de minister wordt verwacht om politieke moed te tonen en die stip verder weg te leggen dan alleen haar eigen regeerperiode. Daarvoor heeft ze steun nodig van andere bewindslieden en van de regeringspartijen. Zij zal ook met de Tweede Kamer in overleg moeten om draagvlak voor haar ambitie te krijgen, en dan niet alleen maar te spreken over wat wij gisteren en vandaag kunnen betalen. Daarvoor is ze nu juist politica. Ambitie, dat is wat Defensie nodig heeft en stoppen met zwalken.

Onze minister heeft geen keus: zij moet rond Prinsjesdag die ambitie laten zien, zo'n stip op de horizon. Alleen dan kan ze het griezelige lage en steeds verder afnemende vertrouwen van het personeel, dat zij zo looft, ombuigen in een sfeer van ambitie en vooruitzicht. Alleen dan gelooft het defensiepersoneel weer in de politieke leiding en is het misschien bereid om bij Defensie werkzaam te blijven.

Generaal-majoor der Cavalerie b.d. Harm de Jonge is voorzitter van Werkgroep Defensiebeleid en Krijgsmacht van de GOV/MHB, Gezamenlijke Officieren Verenigingen/Middelbaar en Hoger Burgerpersoneel bij Defensie

(Trouw, 9 september 2013)

Kamerlid Wassila Hachchi (D66) over de situatie bij Defensie

Sinds het aantreden van kabinet Rutte 2 is binnen de politieke arena Defensie even geparkeerd. In het Regeerakkoord staat dat het kabinet gaat komen met een nieuwe visie op de krijgsmacht, de aanleiding is het project Vervanging F-16. Pas eind 2013 kan de Kamer de visie en het besluit over de aanschaf van de Joint Strike Fighter verwachten. Minister Hennis weet al ruim een jaar het geduld van de Kamer op de proef te stellen. Bij elk debat verwijst ze naar de op handen zijnde visie.

Overigens deed ze bij haar aantreden wel al stevige uitspraken, zoals “geen bezuinigingen meer op troepen”, “het vlees is toch echt van de botten bij defensie” en “nieuwe bezuinigingen zouden drama zijn”. Het enige wat er tot nog toe over de visie bekend is, lijkt echter te zijn dat er een nieuw gat van 330 miljoen euro gedicht moet worden. Een jaar na de grote schoonmaak van oud minister Hillen waren blijkbaar toch niet alle lijken uit de kast tevoorschijn gekomen.

De minister heeft een batterij aan militairen en medewerkers tot haar beschikking om haar te adviseren. Ze kan die groep zo groot of zo klein maken als zij zelf wil. Ik ben dan ook verbaasd dat Defensiepersoneel kennelijk maar één weg hebben om van zich te laten horen: via de media. Er lijkt de laatste tijd een taboe te heersen op discussie binnen Defensie, waardoor de toenemende frustratie onder de militairen steeds vaker een uiting krijgt naar buiten toe. Als volksvertegenwoordiger en woordvoerder defensie controleer ik de minister straks op de inhoud van haar visie, maar ook het proces. Ik zie een belangrijk verschil met hoe dit onder Rutte 1 verliep.

Oud-minister Hillen opende destijds een mailadres en betrok actief het personeel bij zijn plannen. Het personeel dacht mee en kwam met creatieve oplossingen om de bezuinigingen in te vullen. Kennelijk is dat mailadres met de komst van minister Hennis opgedoekt. Dit Kabinet verwijst als het gaat om de besluitvorming over de toekomst van de krijgsmacht steeds naar de ministeriële commissie waarin ook de premier, vicepremier Asscher en minister Kamp van Economische zaken zitten.

Dat de interne coalitiepolitiek over de JSF bij de PvdA erg moeilijk ligt is misschien geen verrassing, maar de minister wekt door deze aanpak ook de schijn dat met name deze Haagse gevoeligheden bepalend zijn voor de wijze waarop haar visie op de hele krijgsmacht wordt ingekleurd. Daardoor dreigt schade aan de motivatie van militairen en hun vertrouwen in hun toekomst bij Defensie. Geen wonder dat het ondanks de werkeloosheid steeds moeilijker lijkt om jonge mensen te werven. Ruim 60.000 mensen die mee kunnen denken, daar kan ik als Kamerlid met één medewerker tot mijn beschikking nog maar van dromen. Maar het is nog niet te laat. Een e-mailadres is anno 2013 zo weer opengesteld. Misschien kan de minister er voor Prinsjesdag nog haar voordeel mee doen!

(bron: Facebook, 9 september 2013)

Kerstboodschap minister Hennis-Plasschaert

In deze laatste Defensiekrant van 2012 sta ik graag met u stil bij de betekenis van de laatste weken van het jaar.

Voor velen is het een tijd van feestelijk samenzijn met gezin, vrienden en naasten. Uitblazen na een jaar hard werken en het glas heffen op het jaar dat komen gaat.

Zeker voor u, als Defensiemedewerkers, is dat meer dan welverdiend. 2012 was een inspannend en bewogen jaar. Er zijn grote prestaties geleverd in binnen- en buitenland. Er moest hard worden gewerkt, terwijl u tegelijkertijd de uitvoering van de bezuinigingen steeds dichterbij zag komen. Geen gemakkelijke combinatie.

Dit jaar is ook op indrukwekkende wijze aandacht gevraagd voor de harde werkelijkheid van onze militairen. Ik doel dan onder meer op de aangrijpende documentaire ‘Gesneuveld’ van Robert Oey.

sterkte
Ik wens alle nabestaanden van onze gesneuvelde militairen zeer veel sterkte. Ik hoop dat zij de kracht vinden enige troost te putten uit de vele warme reacties. Ook wens ik alle Defensiemedewerkers, die gewond raakten in the line of duty alle sterkte bij hun herstel.

Het respect voor militairen is groeiende. En terecht! U moet zich gesteund en gewaardeerd weten.

Dag in, dag uit werkt u aan een veiliger Nederland en een betere wereld. U hebt allen voor een heel mooi en uniek beroep gekozen.

Ik wens u mooie feestdagen toe en een goed nieuw jaar.

Jeanine Hennis-Plasschaert,
minister van Defensie

(Defensiekrant, 19 december 2012)